Từ ngày 30 tháng Chạp đến rạng sáng mùng 1 Tết, không khí cả nước đều nhộn nhịp đón chào năm mới. Trong khoảnh khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, nghi lễ cúng rước giao thừa (còn gọi là lễ Trừ tịch) là một trong những phong tục cổ truyền quan trọng nhất, thể hiện lòng thành kính với trời đất, chư thần và tổ tiên, đồng thời cầu xin một năm mới an khang, thịnh vượng. Bài viết này sẽ giúp bạn thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn, đúng phong tục và đầy ý nghĩa.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng Giêng Có Nên Cúng Trước Ngày?
Tóm tắt các bước chính
Cúng rước giao thừa là một nghi lễ có trình tự rõ ràng. Dưới đây là các bước cốt lõi mà mọi gia đình nên nắm vững:
- Chuẩn bị mâm cúng: Gồm mâm cúng quan thần (đặt ngoài trời) và mâm cúng gia tiên (đặt trong nhà).
- Chọn giờ cúng: Thực hiện vào giờ Tý (từ 23 giờ ngày 30 Tết đến 1 giờ mồng 1 Tết).
- Thứ tự cúng: Cúng quan thần ngoài trời trước, sau đó cúng gia tiên trong nhà.
- Thực hiện nghi thức: Đốt hương, đọc văn khấn, dâng lễ vật, cầu mong bình an.
- Kết thúc: Rắc muối trừ tịch, khép lại năm cũ, mở ra năm mới.
Cúng rước giao thừa vào giờ nào là chuẩn nhất?
Theo quan niệm dân gian và các chuyên gia phong thủy, việc lựa chọn thời điểm chính xác là yếu tố then chốt để nghi lễ đạt được hiệu quả tâm linh.
Giờ Tý là khung giờ lý tưởng
Cúng rước giao thừa phải được thực hiện vào giờ Tý, tức là khoảng thời gian từ 23 giờ ngày 30 tháng Chạp cho đến 1 giờ sáng mồng 1 Tết. Đây là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, là khoảnh khắc mà vị Hành khiển cai quản năm cũ (chư thiên, quan quân) bàn giao công việc cho vị Hành khiển cai quản năm mới.
Tại sao phải cúng đúng giờ Tý?
- Thiêng liêng: Đây là khoảnh khắc linh thiêng nhất, khi ranh giới giữa hai năm mờ nhạt, tạo điều kiện cho các vị thần linh dễ dàng “xuống trần” để nhận lễ vật.
- Trọn vẹn: Việc cúng bái vào thời điểm này thể hiện sự trọn vẹn, vừa tiễn đưa vị thần cũ, vừa nghênh đón vị thần mới một cách đầy đủ.
- Phong thủy: Theo ngũ hành, giờ Tý thuộc hành Thủy, tượng trưng cho sự khởi đầu, nguồn cội và sự vận động. Điều này rất phù hợp với ý nghĩa của lễ Trừ tịch.
Cúng rước giao thừa nên đặt ở đâu? Ngoài trời hay trong nhà?
Nhiều gia đình hiện nay, đặc biệt là những hộ sống ở chung cư, thường băn khoăn không biết nên đặt mâm cúng ở đâu cho đúng. Câu trả lời là cúng rước giao thừa cần được thực hiện ở hai vị trí khác nhau, mỗi vị trí có một ý nghĩa riêng biệt.
1. Cúng rước giao thừa ngoài trời (Mâm cúng quan thần)
Ý nghĩa: Đây là nghi lễ tiễn đưa vị Hành khiển, Hành khiến, Phán quan cai quản hạ giới trong năm cũ và nghênh đón vị mới xuống tiếp tục công việc quản lý. Do các vị chư thiên thường “xuống trần” ở những nơi rộng rãi, thoáng đãng, nên mâm cúng phải được đặt ở ngoài trời.
Vị trí đặt mâm cúng:
- Nhà ở: Đặt ở giữa sân, trước cửa chính hoặc trên sân thượng.
- Chung cư: Đặt ở ban công hoặc tại sảnh lớn của tòa nhà (tùy theo quy định của ban quản lý).
- Hướng đặt: Theo quan niệm dân gian, hướng Bắc hoặc hướng Đông là tốt nhất, tuy nhiên quan trọng nhất là chọn nơi sạch sẽ, cao ráo và trang nghiêm.
2. Cúng rước giao thừa trong nhà (Mâm cúng gia tiên)
Ý nghĩa: Sau khi đã tiễn đưa và nghênh đón chư thiên, gia chủ sẽ mời tổ tiên về cùng ăn Tết, sum họp với con cháu. Đây là nghi lễ thể hiện lòng hiếu thảo, tưởng nhớ công ơn sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ.
Vị trí đặt mâm cúng: Đặt ở bàn thờ tổ tiên trong nhà, hoặc ở một bàn riêng, trang trọng và sạch sẽ.
Hướng dẫn chuẩn bị mâm cúng rước giao thừa
Mỗi mâm cúng có những lễ vật riêng, thể hiện lòng thành kính và mong ước khác nhau. Dưới đây là danh sách chi tiết để bạn chuẩn bị một cách đầy đủ.
A. Mâm cúng rước giao thừa ngoài trời (Mâm cúng quan thần)
Mâm cúng này cần thể hiện sự trang trọng, thành kính nhưng không cần quá cầu kỳ, miễn là lễ vật được chế biến sạch sẽ, bày biện gọn gàng.
Lễ vật cơ bản gồm:
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng Giêng: Ý Nghĩa, Văn Khấn Và Những Lưu Ý Quan Trọng
- Hương, đèn/nến: Tượng trưng cho ánh sáng, xua tan tà khí.
- Hoa tươi: Thường dùng hoa cúc, hoa lay ơn, hoặc hoa hồng. Nên chọn hoa có màu vàng, đỏ để thể hiện sự may mắn.
- Trái cây (Mâm ngũ quả): Chọn 5 loại trái cây theo ngũ hành: Kim (trái cây màu trắng như bưởi), Mộc (trái cây màu xanh như lê), Thủy (trái cây màu đen như nho đen), Hỏa (trái cây màu đỏ như táo, cam), Thổ (trái cây màu vàng như chuối, dứa).
- Rượu, trà: Tượng trưng cho sự tinh khiết, thanh tao.
- Bánh kẹo, mứt Tết: Thể hiện sự no đủ, ngọt ngào trong năm mới.
- Trầu cau: Tượng trưng cho sự trọn vẹn, may mắn.
- Vàng mã: Gửi cho chư thiên.
- Mâm cỗ mặn hoặc cỗ chay: Tùy theo điều kiện và tín ngưỡng của từng gia đình.
- Nếu cúng mặn: Gồm: Thủ lợn hoặc gà trống tơ (gà trống tơ mới tập gáy, mỏ vàng, mào cờ, chưa từng đạp mái), bánh chưng, bánh tét, xôi, chè, các món ăn mặn như thịt gà luộc, heo quay, nem, canh…
- Nếu cúng chay: Gồm: Xôi chay, chè chay, các món ăn chay như đậu hũ, nấm, các loại rau củ quả…
Lưu ý đặc biệt:
- Gà trống tơ: Nếu chọn gà, phải chọn gà trống tơ, có mỏ vàng, mào cờ, chưa từng đạp mái. Gà phải được làm sạch, luộc chín, bày nguyên con trên mâm.
- Bát gạo và muối: Đặt một bát gạo để cắm hương, và chuẩn bị một bát muối để rắc xung quanh nhà sau khi cúng xong, nhằm trừ tịch, xua đuổi tà khí.
B. Mâm cúng rước giao thừa trong nhà (Mâm cúng gia tiên)
Mâm cúng này thường được chuẩn bị cầu kỳ hơn, thể hiện sự trang trọng với tổ tiên.
Lễ vật cơ bản gồm:
- Hương, đèn/nến: Tượng trưng cho ánh sáng, soi đường cho tổ tiên về nhà.
- Hoa tươi: Tượng trưng cho sự tươi đẹp, thanh khiết.
- Trái cây (Mâm ngũ quả): Tượng trưng cho sự sung túc, no đủ.
- Rượu, trà: Tưởng nhớ tổ tiên.
- Bánh kẹo, mứt Tết: Thể hiện sự ngọt ngào, may mắn.
- Trầu cau: Tượng trưng cho sự trọn vẹn, hiếu thảo.
- Mâm cỗ mặn: Bao gồm các món ăn truyền thống như gà luộc, heo quay, bánh chưng, xôi, chè, canh… (Có thể đặt bên dưới bàn thờ hoặc ở một bàn riêng, không bày lên bàn thờ).
- Tiền vàng mã: Gửi cho tổ tiên.
Văn khấn cúng rước giao thừa chuẩn nhất
Văn khấn là phần quan trọng nhất của nghi lễ, thể hiện lòng thành kính và mong ước của gia chủ. Dưới đây là bài văn khấn phổ biến, được nhiều gia đình sử dụng.
Văn khấn cúng rước giao thừa ngoài trời
Nam mô A di đà Phật
Nam mô A di đà Phật
Nam mô A di đà Phật
Kính lạy:
– Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư phật, chư phật mười phương
– Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
– Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
– Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị tôn thần
– Con kính lạy ngài cựu niên đương cai Hành khiển
– Con kính lạy ngài đương niên Thiên quan
– Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần.
Nay là phút giao thừa năm [Tên năm cũ] với năm [Tên năm mới]
Chúng con là: [Họ tên người chủ trì], sinh năm: [Năm sinh]
Hành canh: [Số tuổi]
Cư ngụ tại số nhà: [Số nhà], ấp/khu phố: [Khu phố], xã/phường [Xã/Phường]
Quận/huyện/ thành phố [Quận/Huyện/TP], tỉnh/thành phố [Tỉnh/TP]
Nhân phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân. Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật thánh, dâng hiến Tôn thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài cựu niên đương cái Thái tuế, ngài tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân và chư vị thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên khang thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần. Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A di đà Phật
Nam mô A di đà Phật
Nam mô A di đà Phật
Văn khấn cúng rước giao thừa trong nhà
Nam mô A di đà Phật
Nam mô A di đà Phật
Nam mô A di đà Phật
Con kính lạy:
– Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư phật, chư phật mười phương
– Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
– Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
– Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại
– Con kính lạy chư vị tiên linh, tiền tổ
Hôm nay là ngày [Ngày] tháng [Tháng] năm [Năm âm lịch]
Tức ngày [Ngày] tháng [Tháng] năm [Năm dương lịch]
Tín chủ con tên là: [Họ tên]
Ngụ tại: [Địa chỉ]
Nhân phút giao thừa vừa đến, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân. Con cháu tưởng nhớ ân đức tổ tiên như trời cao biển rộng.
Nay theo tuế luật, dương lịch chuyển giao, âm lịch đổi năm, con cháu tưởng niệm tổ tiên, trước bàn thờ gia tiên lập chay lễ, sắm sanh phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng cúng chư vị tôn thần, tiến cúng tổ tiên, giãi lòng thành, tấu xin lễ bạc, cúi xin chứng giám.
Nguyện cho gia đình con cháu:
– Năm mới an khang, thịnh vượng
– Sức khỏe dồi dào, công việc thuận lợi
– Con cháu học hành tấn tới, thi cử đỗ đạt
– Gia đình hòa thuận, hạnh phúc
– Cầu xin chư vị tổ tiên phù hộ độ trì cho con cháu được như ý.
Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A di đà Phật
Nam mô A di đà Phật
Nam mô A di đà Phật
Trình tự thực hiện cúng rước giao thừa
Để nghi lễ diễn ra trang nghiêm và đúng phong tục, bạn nên tuân theo trình tự sau:
1. Chuẩn bị
- Dọn dẹp: Vệ sinh sạch sẽ khu vực cúng ngoài trời và trong nhà.
- Chuẩn bị mâm cúng: Sắp xếp các lễ vật gọn gàng, trang trọng.
- Chuẩn bị hương, nến: Đảm bảo có đủ hương và nến để thắp.
2. Cúng rước giao thừa ngoài trời (Tiễn đưa chư thiên)
- Thời gian: Khoảng 23 giờ ngày 30 Tết.
- Vị trí: Đặt mâm cúng ở vị trí đã chọn.
- Nghi thức:
- Đốt nến, thắp hương.
- Đọc văn khấn cúng ngoài trời.
- Dâng lễ vật.
- Cầu nguyện.
3. Cúng rước giao thừa trong nhà (Mời tổ tiên)
- Thời gian: Sau khi cúng ngoài trời xong, khoảng 23 giờ 30 phút.
- Vị trí: Đặt mâm cúng ở bàn thờ tổ tiên.
- Nghi thức:
- Đốt nến, thắp hương.
- Đọc văn khấn cúng trong nhà.
- Dâng lễ vật.
- Cầu nguyện.
4. Kết thúc
- Rắc muối: Sau khi cúng xong, lấy bát muối đã chuẩn bị rắc xung quanh nhà để trừ tịch, xua đuổi tà khí.
- Hóa vàng: Hóa vàng mã cho các vị thần linh và tổ tiên.
- Chúc Tết: Gia đình cùng nhau chúc Tết, sum họp, đón chào năm mới.
Những lưu ý quan trọng khi cúng rước giao thừa
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất là lòng thành kính. Dù lễ vật có đơn giản hay cầu kỳ, chỉ cần tâm thành thì mới linh nghiệm.
- Sạch sẽ: Tất cả lễ vật phải được chế biến sạch sẽ, bày biện gọn gàng.
- Trang phục: Người chủ trì nên ăn mặc chỉnh tề, lịch sự.
- Không nói chuyện ồn ào: Trong lúc cúng, mọi người nên giữ im lặng, thành kính.
- Tránh cúng muộn: Tốt nhất là cúng đúng giờ Tý, tránh để quá muộn.
- Cúng đủ: Cúng đủ cả hai mâm (ngoài trời và trong nhà) để thể hiện lòng thành kính với cả chư thiên và tổ tiên.
Cúng rước giao thừa cho gia đình ở chung cư
Đối với những gia đình sống ở chung cư, việc cúng rước giao thừa có thể gặp một số khó khăn do không gian hạn chế. Dưới đây là một số gợi ý:
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng Bảy: Ý Nghĩa, Nghi Thức Và Những Lưu Ý Theo Văn Hóa Hán Việt
- Vị trí cúng: Có thể cúng ở ban công hoặc tại sảnh lớn của tòa nhà (tùy theo quy định của ban quản lý).
- Mâm cúng: Có thể chuẩn bị mâm cúng nhỏ gọn hơn, nhưng vẫn đảm bảo các lễ vật cơ bản.
- Rắc muối: Có thể rắc muối ở cửa ra vào hoặc ở ban công.
- Hóa vàng: Nên hóa vàng ở nơi quy định của chung cư, tránh gây cháy nổ.
Cúng rước giao thừa là một nghi lễ thiêng liêng, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Việc thực hiện nghi lễ này một cách trang nghiêm, thành kính không chỉ thể hiện lòng biết ơn với trời đất, chư thần và tổ tiên, mà còn là cách để mỗi gia đình cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng, hạnh phúc. Hy vọng bài viết trên đây đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích để chuẩn bị một buổi cúng rước giao thừa thật trọn vẹn và ý nghĩa. Chúc bạn và gia đình một năm mới Tân Sửu thật nhiều may mắn, sức khỏe và hạnh phúc.
Mời bạn tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com để có thêm nhiều kiến thức bổ ích cho cuộc sống.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rãi Gạo Qua Nhà Người Khác: Ý Nghĩa, Phong Tục Và Cách Thực Hiện
Cập Nhật Lúc Tháng 1 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
