Việc bốc dỡ mồ mả là một nghi lễ tâm linh thiêng liêng, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của người Việt. Đây không chỉ đơn thuần là việc di chuyển hài cốt mà còn là hành động thể hiện lòng hiếu kính, sự báo hiếu với tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất. Muốn lễ bốc mả diễn ra suôn sẻ, trọn vẹn và mang lại phúc lộc cho con cháu, việc chuẩn bị kỹ lưỡng, đặc biệt là ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả (ghi chép lại toàn bộ nghi lễ, trình tự cúng vái), đóng vai trò then chốt. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, đầy đủ và tôn trọng phong tục tập quán, giúp bạn có thể tự tay chuẩn bị và thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Ghi Ngày Cúng Giỗ: Hướng Dẫn Chi Tiết, Ý Nghĩa Và Những Điều Cần Lưu Ý
Tóm tắt quy trình thực hiện
Ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả là một nghi lễ quan trọng, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thực hiện nghiêm túc. Dưới đây là các bước chính để tiến hành lễ bốc mộ:
- Chuẩn bị tinh thần và chọn ngày giờ: Xác định lý do bốc mộ, chọn ngày lành tháng tốt, giờ hoàng đạo, tránh các ngày đại kỵ.
- Chuẩn bị lễ vật: Gồm lễ vật cúng thổ công, thổ địa, lễ vật cúng thần linh, lễ vật cúng ông bà tổ tiên, tiền âm phủ, hương, nến, vàng mã, rượu, trà, trầu cau, hoa quả, bánh kẹo, xôi gà, heo quay.
- Chuẩn bị dụng cụ: Cuốc, xẻng, xà beng, máy cưa xương, bao đựng hài cốt, khăn trắng, nhang thơm, rượu, muối, gạo, nước sạch.
- Thực hiện nghi lễ:
- Cúng thần linh thổ địa: Xin phép thần linh cai quản khu vực.
- Cúng ông bà tổ tiên: Xin phép ông bà, tổ tiên cho phép bốc mộ.
- Bốc mả: Đào mộ, kiểm tra cốt, cưa xương, lau chùi, sắp xếp hài cốt vào bó.
- Cúng cáo yết mộ: Thông báo việc bốc mộ đã hoàn tất.
- Di chuyển hài cốt: Đưa hài cốt về nhà hoặc nhập vào mộ mới.
- Sau bốc mộ: Ăn cơm, cúng cơm, dọn dẹp, lưu giữ ghi thức cúng vái để làm tài liệu tham khảo cho các dịp sau.
Ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả là gì?
Ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả là bản ghi chép chi tiết, đầy đủ về toàn bộ nghi lễ, trình tự, lời khấn, lễ vật và các thủ tục cần thiết khi thực hiện việc bốc mộ, cải táng. Đây là một tài liệu quan trọng, giúp người tổ chức lễ bốc mộ không bỏ sót bất kỳ nghi thức nào, đảm bảo lễ bốc mộ được thực hiện một cách trọn vẹn, đúng phong tục, đúng nghi lễ, thể hiện lòng thành kính và sự tôn trọng đối với người đã khuất.
Ý nghĩa của việc bốc mộ
Việc bốc mộ không phải là một hành động tùy tiện mà có những lý do và ý nghĩa sâu sắc:
- Báo hiếu: Đây là lý do chính yếu nhất. Con cháu muốn cải táng mộ phần của ông bà, cha mẹ để mộ phần được khang trang, sạch sẽ, thuận tiện cho việc thờ cúng, thể hiện lòng hiếu kính, sự báo hiếu với tổ tiên.
- Chuyển mộ do di dời: Do nhu cầu xây dựng, mở rộng đường sá, khu dân cư, hoặc do mồ mả nằm ở vị trí không thuận tiện, cần phải di dời.
- Chuyển mộ theo phong thủy: Một số gia đình tin rằng việc cải táng, chuyển mộ sang một nơi có phong thủy tốt hơn sẽ mang lại may mắn, tài lộc, sức khỏe cho con cháu.
- Chuyển mộ theo yêu cầu của người đã khuất (nếu có): Một số người khi còn sống đã để lại di nguyện muốn được an táng ở một nơi cụ thể.
Khi nào nên bốc mộ?
Có thể bạn quan tâm: Ghi Sớ Cúng Ôn Mệ Nội: Hướng Dẫn Chi Tiết, Bài Văn Khấn & Ý Nghĩa
Việc bốc mộ cần được chọn lựa kỹ lưỡng, tránh những thời điểm không thuận lợi:
- Thời điểm thích hợp: Thường chọn vào các mùa khô ráo (từ tháng 10 âm lịch đến tháng 3 âm lịch năm sau), tránh các tháng mưa nhiều, đất ẩm ướt, dễ sụt lún.
- Tránh các ngày đại kỵ: Tránh các ngày Tam nương, Nguyệt kỵ, Sát chủ, Kim lâu, Hoàng ốc (theo quan niệm dân gian).
- Chọn giờ hoàng đạo: Nên chọn giờ hoàng đạo, giờ tốt để tiến hành, tránh giờ xấu.
- Tâm lý gia đình: Mọi thành viên trong gia đình đều đồng thuận, không có tranh cãi, bất hòa.
Chuẩn bị cho lễ bốc mộ
Việc chuẩn bị cho lễ bốc mộ cần được thực hiện kỹ lưỡng, chu đáo để thể hiện lòng thành kính và đảm bảo lễ bốc mộ diễn ra suôn sẻ.
1. Chuẩn bị tinh thần
- Tâm niệm: Người đứng ra tổ chức lễ bốc mộ cần có tâm niệm thành kính, tôn trọng, không được coi nhẹ, coi thường.
- Sự đồng thuận: Cần có sự đồng thuận của các thành viên trong gia đình, đặc biệt là những người có quyền quyết định.
- Tìm người có kinh nghiệm: Nên nhờ người có kinh nghiệm, hiểu biết về phong tục, nghi lễ để hướng dẫn, hỗ trợ.
2. Chọn ngày giờ
- Chọn ngày lành tháng tốt: Dựa vào lịch âm, chọn ngày hoàng đạo, tránh các ngày đại kỵ.
- Chọn giờ hoàng đạo: Thường chọn các giờ: Tý (23h-01h), Dần (03h-05h), Thìn (07h-09h), Tỵ (09h-11h), Thân (15h-17h), Hợi (21h-23h).
- Tránh giờ xấu: Tránh các giờ: Sửu (01h-03h), Mão (05h-07h), Ngọ (11h-13h), Mùi (13h-15h), Dậu (17h-19h), Tuất (19h-21h).
3. Chuẩn bị lễ vật
a. Lễ vật cúng thổ công, thổ địa
- Hương, nến: Một bó hương, một cây nến.
- Hoa tươi: Một bình hoa (hoa cúc, hoa hồng, hoa lay ơn…).
- Trái cây: Năm loại trái cây tươi ngon, sạch sẽ (táo, lê, cam, quýt, chuối…).
- Rượu, trà: Một bình rượu, một ấm trà.
- Nước sạch: Một bình nước sạch.
- Muối, gạo: Một chén muối, một chén gạo.
- Gà luộc: Một con gà luộc nguyên con, đầu ngẩng cao.
- Xôi: Một đĩa xôi gấc hoặc xôi đậu xanh.
- Bánh kẹo: Một đĩa bánh kẹo.
- Tiền âm phủ: Một ít tiền âm phủ.
b. Lễ vật cúng thần linh
- Hương, nến: Một bó hương, một cây nến.
- Hoa tươi: Một bình hoa.
- Trái cây: Năm loại trái cây.
- Rượu, trà: Một bình rượu, một ấm trà.
- Nước sạch: Một bình nước sạch.
- Gà luộc: Một con gà luộc nguyên con.
- Xôi: Một đĩa xôi.
- Bánh kẹo: Một đĩa bánh kẹo.
- Tiền âm phủ: Một ít tiền âm phủ.
c. Lễ vật cúng ông bà tổ tiên
- Hương, nến: Một bó hương, một cây nến.
- Hoa tươi: Một bình hoa.
- Trái cây: Năm loại trái cây.
- Rượu, trà: Một bình rượu, một ấm trà.
- Nước sạch: Một bình nước sạch.
- Gà luộc: Một con gà luộc nguyên con.
- Xôi: Một đĩa xôi.
- Bánh kẹo: Một đĩa bánh kẹo.
- Trầu cau: Một quả cau, một lá trầu.
- Tiền âm phủ: Một ít tiền âm phủ.
- Ảnh thờ (nếu có): Ảnh của người đã khuất.
d. Lễ vật cúng cáo yết mộ
- Hương, nến: Một bó hương, một cây nến.
- Hoa tươi: Một bình hoa.
- Trái cây: Năm loại trái cây.
- Rượu, trà: Một bình rượu, một ấm trà.
- Nước sạch: Một bình nước sạch.
- Gà luộc: Một con gà luộc nguyên con.
- Xôi: Một đĩa xôi.
- Bánh kẹo: Một đĩa bánh kẹo.
- Tiền âm phủ: Một ít tiền âm phủ.
4. Chuẩn bị dụng cụ
- Cuốc, xẻng: Dùng để đào mộ.
- Xà beng: Dùng để cạy nắp mộ, di chuyển các vật nặng.
- Máy cưa xương: Dùng để cưa các xương còn dính thịt.
- Bao đựng hài cốt: Bao nilon sạch, hoặc bao vải sạch.
- Khăn trắng: Dùng để lau chùi hài cốt.
- Nước sạch: Dùng để rửa hài cốt.
- Rượu: Dùng để lau chùi hài cốt.
- Muối: Dùng để rắc vào mộ cũ, trừ tà.
- Gạo: Dùng để rắc vào mộ cũ, trừ tà.
- Giấy trắng: Dùng để gói hài cốt.
Thực hiện nghi lễ bốc mộ
Có thể bạn quan tâm: Ghi Sớ Cúng Sao Thai Bạch Năm 2026: Hướng Dẫn Chi Tiết, Văn Khấn & Ngày Tốt
1. Cúng thần linh thổ địa
- Mục đích: Xin phép thần linh cai quản khu vực cho phép đào mộ, di chuyển hài cốt.
- Địa điểm: Trước mộ, hoặc ở một nơi sạch sẽ gần mộ.
- Lời khấn:
Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật. Hôm nay là ngày ... tháng ... năm ..., âm lịch. Chúng con là: ... (họ tên người đứng ra tổ chức lễ) Cùng toàn thể con cháu trong gia đình có mặt tại đây. Hôm nay, chúng con xin phép được tiến hành đào mộ, cải táng mộ phần của ông/bà (hoặc cha/mẹ) là ... (họ tên người đã khuất), sinh thời là ... (nghề nghiệp, quê quán...), đã qua đời vào ngày ... tháng ... năm ... (dương lịch), được an táng tại khu nghĩa trang ... (tên nghĩa trang, địa chỉ). Chúng con xin phép các vị thần linh cai quản khu vực này, xin cho phép chúng con được đào mộ, cải táng mộ phần của ông/bà (hoặc cha/mẹ) chúng con, để mộ phần được khang trang, sạch sẽ, thuận tiện cho việc thờ cúng. Chúng con xin hứa sẽ thực hiện việc đào mộ, cải táng một cách cẩn thận, tôn trọng, không làm tổn hại đến khu vực xung quanh. Chúng con kính mong các vị thần linh chứng giám, phù hộ độ trì cho việc đào mộ, cải táng được diễn ra suôn sẻ, thuận lợi. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật!
- Thực hiện: Thắp hương, vái lạy, đọc lời khấn, chờ hương cháy hết, hóa vàng mã.
2. Cúng ông bà tổ tiên
- Mục đích: Xin phép ông bà, tổ tiên cho phép bốc mộ.
- Địa điểm: Trước mộ.
- Lời khấn:
Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật. Hôm nay là ngày ... tháng ... năm ..., âm lịch. Chúng con là: ... (họ tên người đứng ra tổ chức lễ) Cùng toàn thể con cháu trong gia đình có mặt tại đây. Hôm nay, chúng con xin phép được tiến hành đào mộ, cải táng mộ phần của ông/bà (hoặc cha/mẹ) là ... (họ tên người đã khuất), sinh thời là ... (nghề nghiệp, quê quán...), đã qua đời vào ngày ... tháng ... năm ... (dương lịch), được an táng tại khu nghĩa trang ... (tên nghĩa trang, địa chỉ). Chúng con kính mong ông/bà (hoặc cha/mẹ) chứng giám lòng thành của chúng con, cho phép chúng con được đào mộ, cải táng mộ phần của ông/bà (hoặc cha/mẹ), để mộ phần được khang trang, sạch sẽ, thuận tiện cho việc thờ cúng. Chúng con xin hứa sẽ thực hiện việc đào mộ, cải táng một cách cẩn thận, tôn trọng, không làm tổn hại đến hài cốt của ông/bà (hoặc cha/mẹ). Chúng con kính mong ông/bà (hoặc cha/mẹ) phù hộ độ trì cho việc đào mộ, cải táng được diễn ra suôn sẻ, thuận lợi. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật!
- Thực hiện: Thắp hương, vái lạy, đọc lời khấn, chờ hương cháy hết, hóa vàng mã.
3. Bốc mả
- Chuẩn bị: Đeo găng tay, khẩu trang, kính bảo hộ.
- Đào mộ: Dùng cuốc, xẻng đào đất xung quanh mộ, đào đến khi thấy nắp mộ thì dừng lại.
- Cạy nắp mộ: Dùng xà beng cạy nắp mộ, cẩn thận không làm vỡ nắp mộ.
- Kiểm tra cốt: Kiểm tra hài cốt, nếu hài cốt còn dính thịt thì dùng máy cưa xương cưa các xương còn dính thịt.
- Lau chùi hài cốt: Dùng khăn trắng, nước sạch, rượu lau chùi hài cốt.
- Sắp xếp hài cốt: Sắp xếp hài cốt vào bó, theo thứ tự: đầu, thân, tay, chân.
- Gói hài cốt: Dùng giấy trắng, vải trắng gói hài cốt.
4. Cúng cáo yết mộ
- Mục đích: Thông báo việc bốc mộ đã hoàn tất.
- Địa điểm: Trước mộ cũ.
- Lời khấn:
Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật. Hôm nay là ngày ... tháng ... năm ..., âm lịch. Chúng con là: ... (họ tên người đứng ra tổ chức lễ) Cùng toàn thể con cháu trong gia đình có mặt tại đây. Hôm nay, chúng con xin cáo yết việc đào mộ, cải táng mộ phần của ông/bà (hoặc cha/mẹ) là ... (họ tên người đã khuất), sinh thời là ... (nghề nghiệp, quê quán...), đã qua đời vào ngày ... tháng ... năm ... (dương lịch), được an táng tại khu nghĩa trang ... (tên nghĩa trang, địa chỉ). Chúng con xin cáo yết với các vị thần linh cai quản khu vực này, xin cho phép chúng con được cải táng mộ phần của ông/bà (hoặc cha/mẹ) chúng con, để mộ phần được khang trang, sạch sẽ, thuận tiện cho việc thờ cúng. Chúng con xin cáo yết với ông/bà (hoặc cha/mẹ) rằng việc đào mộ, cải táng đã hoàn tất, hài cốt của ông/bà (hoặc cha/mẹ) đã được cải táng an toàn. Chúng con xin cáo yết với toàn thể con cháu trong gia đình rằng việc đào mộ, cải táng đã hoàn tất, mộ phần của ông/bà (hoặc cha/mẹ) đã được cải táng an toàn. Chúng con kính mong các vị thần linh, ông/bà (hoặc cha/mẹ) chứng giám, phù hộ độ trì cho việc cải táng được diễn ra suôn sẻ, thuận lợi. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật!
- Thực hiện: Thắp hương, vái lạy, đọc lời khấn, chờ hương cháy hết, hóa vàng mã.
5. Di chuyển hài cốt
- Đưa hài cốt về nhà: Dùng xe chở hài cốt về nhà, đặt ở một nơi sạch sẽ, trang nghiêm.
- Nhập vào mộ mới: Nếu đã chuẩn bị mộ mới, thì tiến hành nhập hài cốt vào mộ mới.
Sau bốc mộ
1. Ăn cơm
Có thể bạn quan tâm: Ghi Phong Bì Cúng 100 Ngày: Hướng Dẫn Chi Tiết & Những Điều Cần Biết
- Mục đích: Ăn mừng việc bốc mộ đã hoàn tất.
- Địa điểm: Tại nhà hoặc tại nghĩa trang.
- Thực hiện: Chuẩn bị một bữa cơm chay hoặc mặn, mời các thành viên trong gia đình cùng ăn.
2. Cúng cơm
- Mục đích: Cúng cơm cho người đã khuất.
- Địa điểm: Trước mộ cũ hoặc tại nhà.
- Lễ vật: Cơm, canh, mặn, trầu cau, hoa quả, rượu, trà.
- Lời khấn:
Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật. Hôm nay là ngày ... tháng ... năm ..., âm lịch. Chúng con là: ... (họ tên người đứng ra tổ chức lễ) Cùng toàn thể con cháu trong gia đình có mặt tại đây. Hôm nay, chúng con xin cúng cơm cho ông/bà (hoặc cha/mẹ) là ... (họ tên người đã khuất), sinh thời là ... (nghề nghiệp, quê quán...), đã qua đời vào ngày ... tháng ... năm ... (dương lịch), được an táng tại khu nghĩa trang ... (tên nghĩa trang, địa chỉ). Chúng con kính mong ông/bà (hoặc cha/mẹ) chứng giám lòng thành của chúng con, nhận phần cơm cúng này. Chúng con kính mong ông/bà (hoặc cha/mẹ) phù hộ độ trì cho gia đình chúng con được mạnh khỏe, hạnh phúc, an lành. Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật! Nam mô A Di Đà Phật!
- Thực hiện: Thắp hương, vái lạy, đọc lời khấn, chờ hương cháy hết, hóa vàng mã.
3. Dọn dẹp
- Dọn dẹp hiện trường: Dọn dẹp hiện trường bốc mộ, thu gom rác thải, đổ vào nơi quy định.
- Lưu giữ ghi thức cúng vái: Lưu giữ ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả để làm tài liệu tham khảo cho các dịp sau.
Những điều cần lưu ý khi bốc mộ
- Tâm niệm: Người đứng ra tổ chức lễ bốc mộ cần có tâm niệm thành kính, tôn trọng, không được coi nhẹ, coi thường.
- Chọn ngày giờ: Cần chọn ngày lành tháng tốt, tránh các ngày đại kỵ.
- Chuẩn bị lễ vật: Cần chuẩn bị lễ vật đầy đủ, sạch sẽ, trang nghiêm.
- Thực hiện nghi lễ: Cần thực hiện nghi lễ một cách cẩn thận, tôn trọng, không được coi thường.
- An toàn lao động: Cần đảm bảo an toàn lao động khi đào mộ, di chuyển hài cốt.
- Vệ sinh: Cần đảm bảo vệ sinh khi tiếp xúc với hài cốt.
Lưu giữ ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả
Ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả là một tài liệu quan trọng, cần được lưu giữ cẩn thận để làm tài liệu tham khảo cho các dịp sau. Bạn có thể lưu giữ ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả ở các dạng sau:
- Bản viết tay: Viết tay vào một cuốn sổ tay, lưu giữ ở nơi khô ráo, sạch sẽ.
- Bản đánh máy: Đánh máy vào máy tính, lưu trữ ở ổ cứng, USB, hoặc gửi vào email.
- Bản scan: Scan bản viết tay, lưu trữ ở máy tính, USB, hoặc gửi vào email.
Kết luận
Ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả là một phần quan trọng trong nghi lễ bốc mộ, giúp người tổ chức lễ bốc mộ không bỏ sót bất kỳ nghi thức nào, đảm bảo lễ bốc mộ được thực hiện một cách trọn vẹn, đúng phong tục, đúng nghi lễ, thể hiện lòng thành kính và sự tôn trọng đối với người đã khuất. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng, thực hiện nghiêm túc các nghi thức trong ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả sẽ giúp lễ bốc mộ diễn ra suôn sẻ, thuận lợi, mang lại may mắn, tài lộc, sức khỏe cho con cháu. Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc tuân thủ đúng ghi thức cúng vái bốc dỡ mồ mả là cách thể hiện lòng hiếu kính, sự báo hiếu với tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất một cách trọn vẹn, đúng đắn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 8, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
