Khi bắt tay vào xây dựng một mái ấm gia đình, bên cạnh việc lo toan về vật liệu, thiết kế và tài chính, vấn đề tâm linh cũng là một phần không thể thiếu trong văn hóa của người Việt Nam. Câu hỏi “làm nhà cần cúng mấy lần” luôn là băn khoăn của rất nhiều gia chủ trước khi khởi công. Việc chuẩn bị một cách tươm tất, đúng nghi lễ không chỉ giúp gia chủ cảm thấy an tâm mà còn thể hiện sự thành kính, cầu mong những điều tốt đẹp nhất cho tổ ấm tương lai.
Việc cúng kiếng khi làm nhà không phải là mê tín dị đoan, mà nó là một nét đẹp văn hóa, một phong tục tập quán đã được lưu truyền từ bao đời nay. Nó mang ý nghĩa thông báo với tổ tiên, thần linh về việc sửa sang, xây dựng nhà cửa, cầu xin sự phù hộ độ trì cho công việc diễn ra suôn sẻ, tránh được những điều không may. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ được các nghi lễ này cần được thực hiện vào những thời điểm nào. Dưới đây là những thông tin chi tiết về các nghi lễ cúng khi làm nhà mà bạn cần tham khảo.
Có thể bạn quan tâm: Đánh Giá Chi Tiết Ly Cúng Có Nắp: Top 5 Sản Phẩm Chất Lượng, Bền Bỉ Năm 2025
Các nghi lễ cúng quan trọng khi xây dựng nhà
Theo các chuyên gia văn hóa và các bậc cao niên, quá trình xây dựng một ngôi nhà thường được chia thành nhiều giai đoạn, và mỗi giai đoạn lại có một nghi lễ cúng riêng. Tùy theo quy mô, phong tục tập quán của từng vùng miền mà các nghi lễ có thể khác nhau, nhưng nhìn chung sẽ có 4 mốc cúng chính mà gia chủ cần lưu ý.
1. Lễ cúng动工 (Động Thổ) – Lễ khởi công
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang 5+ Mâm Cơm Chay Cúng Giỗ: Ý Nghĩa, Cách Bày Trí Và Gợi Ý Món Ngon
Đây là nghi lễ quan trọng nhất, đánh dấu sự bắt đầu của công trình. Lễ cúng动工 (hay còn gọi là lễ động thổ) được tổ chức khi gia chủ bắt đầu san lấp mặt bằng hoặc khoan cọc móng.
Theo quan niệm phong thủy, mặt đất là nơi cư ngụ của các vị thần Thổ Địa, Long Mạch. Khi bắt đầu “động” vào đất đai, gia chủ cần phải làm lễ để xin phép các thần linh, thổ địa cho phép thi công, đồng thời cầu mong cho công trình được thuận lợi, tránh những tai ương, sự cố.
- Thời gian: Chọn ngày, giờ đẹp theo lịch âm hoặc tuổi của gia chủ.
- Chuẩn bị: Mâm cúng gồm có: heo quay hoặc gà luộc, xôi, chè, trái cây, hoa tươi, vàng mã, nhang đèn, rượu, nước lọc. Gia chủ nên tham khảo ý kiến của người có kinh nghiệm để chuẩn bị mâm cúng cho đầy đủ.
2. Lễ cúng đặt đá móng (Lễ cúng cột)
Sau khi đã hoàn thiện phần san lấp và chuẩn bị đổ móng, gia chủ sẽ tiến hành lễ cúng đặt đá móng. Nghi lễ này nhằm thông báo với thần linh, tổ tiên về việc bắt đầu xây dựng phần móng của ngôi nhà – phần quyết định sự vững chắc của cả công trình.
- Thời gian: Thường được tổ chức ngay sau lễ动工, khi các công nhân bắt đầu thi công phần móng.
- Chuẩn bị: Mâm cúng có thể đơn giản hơn so với lễ动工, nhưng vẫn phải đầy đủ các items cơ bản như: gà luộc, xôi, hoa quả, nhang đèn. Một số gia đình có thể cúng thêm vàng mã để mong công việc được hanh thông.
3. Lễ cúng thượng lương – Lễ cúng cột nhà
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Làm Mâm Cơm Cúng Giỗ Đầu Chuẩn Nhất
Đây là nghi lễ được tổ chức khi công trình đã hoàn thiện phần khung sườn, đặc biệt là khi đóng xong vì kèo và đặt cây xà ngang (thượng lương) trên đỉnh nóc nhà. Trong phong thủy, đây là giai đoạn cực kỳ quan trọng, vì nóc nhà được coi là nơi tọa lạc của các vị thần cai quản ngôi nhà.
- Thời gian: Khi hoàn thành việc đóng khung và đặt xà nhà.
- Chuẩn bị: Mâm cúng cần tươm tất, có thể bao gồm: heo quay, gà luộc, xôi, chè, bánh kẹo, hoa quả, vàng mã, nhang đèn, rượu. Gia chủ nên chọn giờ đẹp để làm lễ, cầu mong cho gia đình được an cư lạc nghiệp.
4. Lễ cúng nhập trạch – Lễ về nhà mới
Đây là nghi lễ cuối cùng khi công trình xây dựng đã hoàn tất, gia chủ chuẩn bị dọn vào ở. Lễ nhập trạch là nghi lễ để thông báo với thần linh, tổ tiên về việc gia đình đã chính thức dọn về ở tại ngôi nhà mới.
- Thời gian: Trước khi dọn vào ở 1-2 ngày.
- Chuẩn bị: Mâm cúng nhập trạch thường đầy đặn, có thể bao gồm: heo quay/gà luộc, xôi, chè, bánh kẹo, hoa quả, nhang đèn, vàng mã, nước, rượu. Gia chủ cũng cần chuẩn bị bài văn khấn nhập trạch để đọc khi làm lễ.
Ý nghĩa của các nghi lễ cúng khi làm nhà
Có thể bạn quan tâm: Ly Nước Cúng Ông Địa: Ý Nghĩa, Cách Chọn Và Bài Thơ Khấn Đúng
Việc thực hiện đầy đủ các nghi lễ cúng khi làm nhà không chỉ là để “cho có lệ”. Mỗi nghi lễ đều mang những ý nghĩa sâu sắc về mặt tâm linh và văn hóa.
- Thể hiện lòng thành kính: Đây là cách gia chủ thể hiện sự tôn trọng đối với các thế lực siêu nhiên và tổ tiên. Việc thông báo, cầu xin cho thấy gia chủ là người có hiếu, có lễ độ.
- Cầu mong may mắn, thuận lợi: Xây dựng nhà là việc hệ trọng, có thể gặp nhiều khó khăn, rủi ro. Các nghi lễ cúng kiếng giúp gia chủ và người thân cảm thấy an tâm, tin tưởng vào một khởi đầu suôn sẻ, công việc được hanh thông, gia đình mạnh khỏe.
- Giữ gìn bản sắc văn hóa: Các nghi lễ này là một phần không thể thiếu trong văn hóa người Việt, giúp lưu giữ và truyền lại cho các thế hệ sau về truyền thống “uống nước nhớ nguồn” và lòng thành kính đối với thần linh, tổ tiên.
Những lưu ý khi chuẩn bị mâm cúng làm nhà
Để các nghi lễ diễn ra trọn vẹn, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Chọn ngày, giờ đẹp: Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu. Gia chủ nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia phong thủy hoặc người có kinh nghiệm để chọn được ngày, giờ phù hợp với tuổi và mệnh của mình.
- Chuẩn bị mâm cúng tươm tất: Mâm cúng không cần quá xa hoa, nhưng phải sạch sẽ, đầy đủ và thành tâm. Tùy vào điều kiện kinh tế và phong tục từng vùng mà mâm cúng có thể khác nhau, nhưng không thể thiếu các items cơ bản như: hoa quả, nhang đèn, vàng mã, nước, rượu.
- Bài văn khấn: Gia chủ nên chuẩn bị sẵn bài văn khấn để đọc khi làm lễ. Nội dung văn khấn cần rõ ràng, thành tâm, thông báo đầy đủ về việc xây dựng nhà cửa và cầu xin phù hộ.
- Tâm lý thành tâm: Điều quan trọng nhất khi làm các nghi lễ cúng kiếng là lòng thành tâm. Gia chủ cần tập trung, thành khẩn khi khấn vái, không nên suy nghĩ lung tung.
Kết luận
Qua những thông tin trên, có thể thấy rằng làm nhà cần cúng mấy lần phụ thuộc vào từng giai đoạn cụ thể của quá trình xây dựng. Tuy nhiên, nhìn chung sẽ có 4 lần cúng chính:动工 (động thổ), đặt đá móng, thượng lương và nhập trạch. Việc chuẩn bị và thực hiện đầy đủ các nghi lễ này không chỉ giúp gia chủ cảm thấy an tâm mà còn thể hiện được sự thành kính, cầu mong những điều tốt đẹp nhất cho tổ ấm tương lai. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn đọc có thêm kiến thức để chuẩn bị cho việc xây dựng ngôi nhà của mình một cách chu đáo nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
