Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, là một trong những ngày lễ lớn trong năm, có ý nghĩa quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt. Đây không chỉ là ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới mà còn là ngày “tiết lành” để con người thể hiện lòng thành kính với trời đất, tổ tiên và các vị thần linh. Việc chuẩn bị lê cúng rằm tháng giêng đúng cách, đầy đủ sẽ giúp gia chủ đón nhận được nhiều may mắn, bình an cho một năm mới thuận lợi. Nhiều người quan niệm rằng “Cả năm có rằm tháng Giêng”, chính vì thế mà mâm cỗ cúng vào ngày này được chuẩn bị rất kỹ lưỡng, từ khâu chọn nguyên liệu đến cách trình bày.
Việc chuẩn bị một mâm cúng tươm tất không chỉ thể hiện sự thành tâm mà còn là cách để con cháu tưởng nhớ đến công lao của tổ tiên, cầu mong một năm mới an khanh, tài lộc. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về ý nghĩa cũng như cách chuẩn bị mâm cúng sao cho trọn vẹn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn đọc những thông tin chi tiết nhất về ý nghĩa của ngày rằm tháng Giêng và hướng dẫn chi tiết các bước chuẩn bị mâm cúng phù hợp với từng không gian gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Ly Nước Cúng Ông Địa: Ý Nghĩa, Cách Chọn Và Bài Thơ Khấn Đúng
Những lợi ích cốt lõi của việc cúng rằm tháng Giêng
Việc cúng rằm tháng Giêng không chỉ là một nghi thức truyền thống mà còn mang lại nhiều giá trị tinh thần to lớn cho mỗi gia đình. Dưới đây là những lý giải ngắn gọn về tại sao nghi lễ này lại quan trọng và được duy trì bền vững đến vậy.
Theo quan niệm dân gian và tín ngưỡng tâm linh, rằm tháng Giêng là thời điểm “Thiên quan xá tội”, tức là các vị thần trên trời sẽ mở rộng cửa cho những lời cầu nguyện và sự thành tâm của con người. Đây là lúc gia chủ có thể tạ ơn trời đất, thần linh đã che chở cho gia đình trong năm qua và cầu xin những điều tốt đẹp cho năm mới. Chuẩn bị lê cúng rằm tháng giêng đầy đủ là cách để thể hiện sự biết ơn và lòng thành, từ đó “khuất phục” được các thế lực âm dương, mang lại sự yên bình cho gia đạo. Bên cạnh đó, đây cũng là dịp để con cháu trong gia đình sum họp, cùng nhau chuẩn bị mâm cơm cúng, ôn lại những truyền thống tốt đẹp của gia tộc, thắt chặt thêm tình cảm gia đình. Về mặt giá trị văn hóa, đây là một nét đẹp cần được gìn giữ và phát huy.
Có thể bạn quan tâm: Làm Nhà Cần Cúng Mấy Lần? Hướng Dẫn Chi Tiết Từng Bước
Các bước chuẩn bị mâm cúng rằm tháng Giêng chi tiết
Để có một mâm cúng trọn vẹn, bạn cần phân chia thành các mâm cúng riêng biệt cho từng không gian: bàn thờ gia tiên và bàn thờ thần tài, thổ địa. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết các bước chuẩn bị.
Bước 1: Chuẩn bị mâm cúng gia tiên
Mâm cúng gia tiên là phần quan trọng nhất, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên. Tùy theo điều kiện gia đình mà mâm cỗ có thể đơn giản hay thịnh soạn, nhưng không thể thiếu các món sau:
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang 5+ Mâm Cơm Chay Cúng Giỗ: Ý Nghĩa, Cách Bày Trí Và Gợi Ý Món Ngon
- Nhang đèn và vật phẩm: Gồm 1 lư hương, 2 cây nến (hoặc đèn dầu), 3 ly nước sạch, 1 dĩa hoa quả tươi (5 loại trái cây khác nhau, nên chọn các loại quả đẹp, tươi ngon như táo, cam, nho, thanh long, mãng cầu…), 1 dĩa xôi (xôi gấc hoặc xôi đỗ xanh), 1 chén chè (có thể là chè trôi nước hoặc chè đậu), 1 chén cháo.
- Mâm cơm cúng: Gồm 1 con gà luộc (hoặc thịt heo quay, thịt kho tàu), 1 bát canh (canh măng, canh bóng, canh rau củ…), 1 đĩa nem rán (hoặc chả giò), 1 đĩa giò lụa, 1 đĩa nộm (gỏi), các món xào, và không thể thiếu bánh chưng/bánh tét. Mâm cơm này phải được trình bày đẹp mắt, gọn gàng trên bàn thờ.
Bước 2: Chuẩn bị mâm cúng thần tài, thổ địa
Đối với các gia đình làm kinh doanh, buôn bán, mâm cúng thần tài, thổ địa vào rằm tháng Giêng cũng rất được chú trọng. Mâm cúng này thường bao gồm:
- Hoa quả và đồ cúng: Một bình hoa tươi (hoa cúc, hoa đồng tiền…), một dĩa trái cây, 1 tách trà, 1 chén rượu, 1 chén nước, 3 nén hương.
- Thức ăn mặn: Có thể cúng gà luộc nguyên con hoặc heo quay, cá lóc nướng. Lưu ý, khi cúng thần tài, thổ địa, nên cúng đồ mặn để thể hiện sự thành tâm.
Bước 3: Chuẩn bị mâm cúng cô hồn (xá tội vong linh)
Ngoài cúng gia tiên và thần tài, nhiều gia đình còn làm mâm cúng cô hồn vào ngày rằm tháng Giêng với ý nghĩa “xá tội vong linh”, giúp các vong hồn không ai thờ cúng được no ấm. Mâm cúng này thường được đặt ở ngoài sân hoặc trước cửa nhà, không đặt lên bàn thờ.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Làm Mâm Cơm Cúng Giỗ Đầu Chuẩn Nhất
- Đồ chay: Hương, hoa, quả, bánh kẹo, tiền vàng mã.
- Đồ mặn: Tùy theo quan niệm, có thể cúng xôi, chè, hoặc đồ mặn nhưng lưu ý không cúng những đồ đã cúng lên bàn thờ gia tiên.
- Tiền và gạo muối: Gạo và muối được rải ra đất, tiền lẻ được tung ra sau khi cúng xong.
Các lưu ý quan trọng khi chuẩn bịlê cúng rằm tháng giêng
Để mâm cúng được hoàn hảo và không phạm phải những điều kiêng kỵ, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Thời gian cúng tốt nhất là vào上午 (sáng) hoặc chiều tối, không nên cúng quá muộn. Nhiều người quan niệm nên cúng vào giờ Tý (từ 23h – 1h) hoặc giờ Ngọ (11h – 13h) để đón nhận được linh khí tốt nhất.
- Lời khấn: Khi cúng, cần đọc văn khấn rõ ràng, thành tâm, đúng thứ tự. Nên chuẩn bị sẵn bài văn khấn để đọc cho trôi chảy, không bị quên hoặc đọc sai.
- Bày biện mâm cúng: Mâm cúng gia tiên phải được sắp xếp ngay ngắn, đồ cúng phải tươi ngon, không dùng đồ cũ hay đồ đã hỏng. Hoa quả cúng nên chọn loại có màu sắc tươi sáng, tránh các loại quả dập nát, héo úa.
- Sau khi cúng: Sau khi cúng xong, không nên vội vàng dọn dẹp ngay. Nên để một lúc cho các hương hồn thụ hưởng xong mới dọn. Đối với mâm cúng cô hồn, sau khi hóa vàng, người lớn tuổi có thể tung tiền, gạo, muối ra xa để trẻ em và người nghèo đến nhặt, mang ý nghĩa làm từ thiện cho vong linh.
Lời kết
Chuẩn bị lê cúng rằm tháng giêng không chỉ là một nghi lễ đơn thuần mà còn là cách để mỗi người con, người cháu thể hiện sự biết ơn và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Dù mâm cỗ đơn giản hay thịnh soạn, điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành tâm và sự thành kính. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn đọc có một mùa rằm tháng Giêng ấm cúng, sum vầy bên gia đình, đón nhận được nhiều may mắn và tài lộc cho một năm mới thành công.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
