Lễ cúng trùng tang là một khái niệm quen thuộc trong văn hóa tâm linh của người Việt, đặc biệt là khi gia đình có tang lễ. Đây không chỉ là nghi thức mang tính nghi lễ mà còn là cách để gia chủ cầu mong sự bình an, xua đuổi những điều không may có thể xảy ra. Trùng tang được coi là một điềm dữ, có thể mang lại những ảnh hưởng tiêu cực đến cả người đã khuất và người còn sống nếu không được xử lý đúng cách. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng về lễ cúng này giúp gia chủ tránh được những sai lầm không đáng có.
Hiểu một cách đơn giản, trùng tang là hiện tượng người thân trong gia đình qua đời đúng vào ngày Tam Nương (3, 7, 13, 14, 19, 20, 23, 24, 28, 29, 30 âm lịch) hoặc phạm phải các tuổi xung sát với người còn sống. Điều này dẫn đến việc tang lễ không được suôn sẻ, dễ phát sinh những chuyện không hay. Do đó, lễ cúng trùng tang được tổ chức với mong muốn “cắt” được vận xui, giúp linh hồn người chết được siêu thoát và bảo vệ gia đạo khỏi những ảnh hưởng xấu. Đây là một phong tục lâu đời, chứa đựng nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Có thể bạn quan tâm: 10 Công Đức Cúng Dường Đèn Dầu: Thắp Sáng Trí Tuệ, Tạo Nên Vô Lượng Phúc Báo
Các trường hợp được xem là Trùng Tang
Để chuẩn bị cho lễ cúng trùng tang một cách chuẩn xác, trước hết gia chủ cần xác định xem gia đình mình có thực sự bị phạm phải trùng tang hay không. Có hai trường hợp chính thường gặp nhất hiện nay. Việc xác định đúng giúp cho việc chuẩn bị sính lễ và nghi thức cúng bái được tiến hành đúng đắn, không thừa không thiếu.
Theo các chuyên gia về văn hóa dân gian, có hai dạng trùng tang phổ biến mà nhiều người hay nhầm lẫn. Gia chủ cần phải đặc biệt lưu ý để phân biệt, từ đó có cách hóa giải phù hợp cho lễ cúng trùng tang của gia đình mình.
Trùng Tang theo ngày Âm lịch
Đây là trường hợp đầu tiên mà các gia đình cần quan tâm. Dựa vào ngày âm lịch khi người thân qua đời để xác định. Cụ thể, nếu người thân mất vào các ngày Tam Nương sau đây thì gia đình cần phải làm lễ cúng trùng tang ngay lập tức:
- Các ngày mùng 3, mùng 7, 13, 14, 19, 20, 23, 24, 28, 29, 30 (tính theo lịch âm).
Nguyên nhân sâu xa của quan niệm này xuất phát từ tích xưa kể lại rằng đây là những ngày mà Diêm Vương cho mở cửa Quỷ Môn Quan, âm khí rất nặng. Nếu gia đình có người mất vào những ngày này, linh hồn người chết rất dễ bị dụ dỗ, đi lạc hoặc bị ma quỷ quấy phá, không thể đầu thai kiếp khác. Vì thế, lễ cúng trùng tang cần được tổ chức long trọng để cầu xin thần linh che chở.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cơm Chay Cúng Tuần Đầu Cho Người Mới Mất
Trùng Tang theo tuổi
Trường hợp thứ hai phức tạp hơn và cũng là nỗi lo của nhiều người khi trong nhà có tang. Đây là lễ cúng trùng tang bắt buộc phải làm nếu người mất phạm phải một trong các yếu tố sau so với gia chủ hoặc những người thân còn lại trong nhà:
- Trùng tang: Tức là người mất có tuổi trùng với một trong các tuổi Dần, Thân, Tỵ, Hợi của người còn sống trong gia đình.
- Trùng tang tam hợp: Tức là người mất có tuổi thuộc một trong ba nhóm tam hợp (Dần – Ngọ – Tuất; Thân – Tý – Thìn; Tỵ – Dậu – Sửu; Hợi – Mão – Mùi) mà trong gia đình có người đang ở vào các tuổi đó.
Nếu người mất chỉ phạm một trong hai trường hợp trên thì lễ cúng trùng tang là bắt buộc. Tuy nhiên, nếu người mất phạm cả hai (tức là vừa đúng ngày Tam Nương vừa phạm tuổi xung) thì tang lễ sẽ rất lớn, việc cúng bái cần phải được thực hiện kỹ lưỡng và cẩn thận hơn bao giờ hết.
Ý nghĩa của việc làm lễ cúng Trùng Tang
Nhiều người thắc mắc tại sao phải tốn công sức để làm lễ cúng trùng tang. Thực tế, đây không chỉ là mê tín dị đoan mà mang ý nghĩa tâm linh rất lớn, giúp trấn an tinh thần cho những người còn sống. Ý nghĩa cốt lõi có thể kể đến như sau:
- Xua đuổi tà ma, âm khí: Tang sự vốn dĩ đã mang âm khí, nếu lại đúng vào ngày xấu hoặc tuổi xung thì âm khí càng trở nên thịnh. Lễ cúng trùng tang giúp xua tan điềm dữ, ngăn chặn các thế lực xấu quấy phá linh cữu.
- Cầu mong linh hồn siêu thoát: Gia chủ cầu xin các quan thần linh, tổ tiên phù hộ cho người đã khuất được yên nghỉ, không bị sa vào địa ngục hay chốn u minh.
- Bảo vệ gia đạo: Giúp những người còn lại trong gia đình tránh được những vận rủi, bệnh tật, tranh cãi không đáng có sau khi tang lễ kết thúc.
Chính vì những lý do này mà lễ cúng trùng tang luôn được chuẩn bị chu đáo, thành tâm khấn bái.
Các bước chuẩn bị cho Lễ Cúng Trùng Tang
Việc chuẩn bị sính lễ cho lễ cúng trùng tang không quá phức tạp nhưng phải đầy đủ các items đặc trưng. Dưới đây là danh sách những vật phẩm không thể thiếu để gia chủ có thể chuẩn bị một cách tươm tất nhất.
Mâm lễ vật cúng Trùng Tang
Có thể bạn quan tâm: Nên Cúng Chay Hay Mặn Vào Rằm Tháng 7? Giải Đáp Chi Tiết Cho Tín Ngưỡng Người Việt
Mâm lễ vật cho lễ cúng trùng tang thường được chia làm hai mâm: mâm cúng chay và mâm cúng mặn (hoặc có thể kết hợp tùy theo phong tục từng địa phương). Tuy nhiên, có những món đồ bắt buộc phải có để thực hiện nghi lễ “cắt tang”.
- 1 con ngựa vàng và 1 con ngựa trắng: Đây là sính lễ quan trọng nhất. Hai con ngựa này được làm bằng giấy, thường là ngựa 5 màu (ngũ sắc) hoặc ngựa vàng, ngựa trắng. Dùng để hóa giải tang chế cho người còn sống (màu trắng) và cho người đã khuất (màu vàng).
- 1 bộ áo quan: Bao gồm 3 hoặc 5 bộ (tùy gia đình), dùng để hóa giải cho người đã khuất.
- 1 con giống (hoặc 1 con giải): Tùy vào mỗi vùng miền mà gọi là con giống hay con giải. Đây là linh vật dùng để thay thế cho người còn sống bị phạm tang.
- Vàng mã, tiền âm phủ: Bao gồm vàng thoi, vàng lá, tiền âm phủ để cúng chư thần và Quan Âm Tứ Bất Khoát.
- Nhang đèn, hoa quả, trầu cau: Đầy đủ để thắp hương tổ tiên.
Bên cạnh đó, gia chủ cũng cần chuẩn bị bài văn khấn cúng trùng tang đã được soạn sẵn, đọc to và rõ ràng khi hành lễ.
Chuẩn bị không gian thờ cúng
Khi làm lễ cúng trùng tang, không gian thờ cúng cũng cần được dọn dẹp sạch sẽ, trang nghiêm. Gia chủ cần lưu ý:
- Lập bàn thờ riêng: Tốt nhất nên lập một bàn thờ riêng ở ngoài sân hoặc ở một góc sạch sẽ, không nên đặt chung với bàn thờ tổ tiên để tránh uế tạp.
- Bài trí bàn thờ: Sắp xếp mâm lễ vật ngay ngắn, hướng ra cửa chính hoặc nơi thoáng đãng để thần linh và các linh vật có thể dễ dàng tiếp nhận.
- Chuẩn bị nước tắm: Chuẩn bị một thau nước ấm (có thể cho thêm lá bưởi hoặc hoa cúc) để dùng cho nghi thức “tắm” cho linh vật sau khi cúng xong.
Các bước tiến hành Lễ Cúng Trùng Tang
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ sính lễ, gia chủ tiến hành lễ cúng trùng tang theo trình tự các bước dưới đây. Cần phải làm đúng trình tự để đảm bảo linh ứng.
Bước 1: Thắp hương khấn báo
Gia chủ hoặc người đại diện thắp nhang, khấn vái thần linh, tổ tiên và xin phép thực hiện lễ cúng trùng tang. Cần đọc rõ họ tên, ngày tháng năm sinh của người đã khuất và người bị phạm tang để thần linh chứng giám.
Bước 2: Đọc bài văn khấn
Đọc bài văn khấn cúng trùng tang một cách trang nghiêm, thành tâm. Văn khấn thường sẽ cầu xin các quan thần linh, Quan Âm Tứ Bất Khoát giúp hóa giải vận xui, che chở cho gia đạo.
Có thể bạn quan tâm: Cúng 13 Bà Mụ: Cẩm Nang Chi Tiết Nghi Lễ Đầy Đủ Và Ý Nghĩa Dành Cho Bé
Bước 3: Tái hiện nghi thức “Cắt tang”
Đây là bước quan trọng nhất của lễ cúng trùng tang. Sau khi khấn xong, gia chủ sẽ làm các thủ tục sau:
- Lấy con ngựa trắng (thay thế cho người còn sống) và con ngựa vàng (thay thế cho người đã khuất) cùng bộ áo quan.
- Dùng con giống/giải để thay thế cho người bị phạm tang.
- Cắt một ít tóc hoặc móng tay của người bị phạm tang (nếu có thể) bỏ vào con giống, sau đó dùng nước vẩy lên người con giống.
- Đem tất cả các linh vật này ra ngoài cửa lớn hoặc một nơi sạch sẽ để hóa vàng. Lưu ý, khi đốt phải đốt riêng từng loại, tuyệt đối không đốt chung với nhau.
Bước 4: Tẩy uế
Sau khi đốt vàng mã xong, gia chủ quay vào nhà. Người bị phạm tang nên dùng nước lá bưởi đã chuẩn bị ở trên để rửa tay chân, tẩy uế, xua đi vận xui.
Những lưu ý quan trọng khi làm Lễ Cúng Trùng Tang
Để lễ cúng trùng tang được suôn sẻ và hiệu quả, gia chủ cần ghi nhớ một số điều kiêng kỵ sau:
- Thời gian cúng: Nên cúng vào buổi trưa hoặc chiều tối, tránh cúng vào ban đêm vì lúc này âm khí quá mạnh.
- Người thực hiện: Nên là người lớn tuổi, có uy tín trong gia đình hoặc người bị phạm tang tự tay làm cũng được (nếu sức khỏe cho phép).
- Tuyệt đối không để tang vật: Nếu không làm lễ cúng trùng tang mà để tang gia quá 49 ngày hoặc 100 ngày khi chưa hóa giải, gia đình sẽ gặp nhiều chuyện không may.
- Lựa chọn ngày tốt: Sau khi cúng xong, nên xem ngày tốt để đưa tang hoặc mai táng.
Việc tìm hiểu kỹ lưỡng và chuẩn bị chu đáo cho lễ cúng trùng tang sẽ giúp gia chủ an tâm phần nào. Đây là một phong tục đẹp, thể hiện lòng hiếu thảo và sự lo lắng cho vận mệnh của người còn sống.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia tâm linh, dù có làm lễ cúng trùng tang hay không thì điều quan trọng nhất vẫn là cái tâm và sự thành kính. Gia chủ có thể tham khảo thêm các thông tin chi tiết tại chuaphatanlongthanh.com để có cái nhìn tổng quan và đầy đủ nhất về các nghi thức này. Đôi khi, sự thành tâm còn quan trọng hơn rất nhiều so với các sính lễ vật chất.
Cuối cùng, lễ cúng trùng tang chỉ là một phần trong phong tục tang ma của người Việt. Gia chủ cũng cần quan tâm đến sức khỏe và tinh thần của những người còn sống sau khi tang gia bối rối. Đừng để những nghi lễ này làm ảnh hưởng quá mức đến cuộc sống hiện tại. Hãy coi đây là một cách để trấn an tinh thần, giúp gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn này một cách nhẹ nhàng nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
