Mâm Cơm Mặn Cúng: Cẩm nang Chuẩn Mâm Đầy Cho Ngày Rằm & Giỗ Chạp

Mâm cơm mặn cúng là một phần thiêng liêng trong văn hóa thờ cúng của người Việt. Không chỉ là những món ăn đơn thuần, mâm cỗ mặn còn là tấm lòng thành kính, sự biết ơn sâu sắc dành cho tổ tiên, những người đã khuất. Việc chuẩn bị một mâm cơm đầy đủ, ngon miệng, đẹp mắt là mong ước của rất nhiều gia đình, đặc biệt là vào những dịp quan trọng như ngày Rằm, mùng Một, hay lễ giỗ chạp.

Bài viết dưới đây sẽ là một cẩm nang toàn tập giúp bạn lên kế hoạch, chuẩn bị và chế biến một mâm cơm mặn cúng trọn vẹn, vừa giữ được nét truyền thống, vừa mang đến hương vị hiện đại, khiến cả gia đình ai cũng tấm tắc khen ngon.

Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Đất Tháng 2: Hướng Dẫn Chuẩn Chỉnh, Đầy Đủ Lễ Vật

Lập Kế Hoạch Và Chuẩn Bị Trước Ngày Cúng

1. Lên Danh Sách Và Phân Công Công Việc

Một mâm cơm mặn cúng trọn vẹn không thể thiếu những món ăn truyền thống như thịt, cá, tôm, cua, xôi, chè, canh… Tuy nhiên, để có một bữa cỗ ngon, đẹp mà không quá vất vả, việc lên danh sách trước và phân công công việc cụ thể là điều cần thiết.

• Lên danh sách món ăn: Xác định rõ bạn cần chuẩn bị những món gì, số lượng mỗi món là bao nhiêu để tránh thiếu hụt hoặc thừa thãi.
• Phân công công việc: Nếu gia đình có nhiều người, hãy phân công mỗi người một nhiệm vụ như: đi chợ, sơ chế nguyên liệu, nấu nướng, dọn dẹp… Điều này giúp công việc trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn.

2. Chuẩn Bị Nguyên Liệu Trước 1-2 Ngày

Việc chuẩn bị nguyên liệu trước 1-2 ngày là một mẹo hay giúp bạn tiết kiệm thời gian và chi phí, đặc biệt là vào những ngày lễ lớn như Rằm tháng 7.

• Hoa quả: Nên chọn mua hoa quả trước 2 ngày để hoa nở đúng vào ngày cúng, quả tươi ngon và giá cả cũng phải chăng hơn.
• Hải sản: Tôm, cua, cá… nên mua sớm, sơ chế sạch sẽ, để ráo nước rồi bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Như vậy, đến ngày cúng bạn chỉ cần chế biến là xong, vừa tiết kiệm thời gian, vừa đảm bảo độ tươi ngon.

Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Làm Mâm Cơm Cúng Đất Ngày 30: Lễ Vật, Ý Nghĩa Và Cách Thực Hiện

Các Món Ăn Truyền Thống Trong Mâm Cơm Mặn Cúng

1. Xôi Gấc – Biểu Tượng Của May Mắn Và Trường Thọ

Xôi gấc là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm mặn cúng, mang ý nghĩa cầu mong may mắn, trường thọ và sung túc cho gia đình.

Cách làm đơn giản:

1. Gấc tươi: Moi gấc ra bát, để qua một đêm cho gấc hơi se lại.
2. Gạo nếp: Ngâm từ sáng, chiều cho ra sối nước, rồi cho vào rá, đun nước sôi già để trần gạo.
3. Trộn gấc: Để gạo đã trần tơi khô qua đêm, sáng hôm sau cho ra bóp gấc tươi sao cho màu gấc quện đều.
4. Đồ xôi: Cho lên chõ đồ cách thủy, xôi lên mùi thì cho thêm đôi ba thìa đường vào tơi lại và đồ thêm 5 phút là có đĩa xôi gấc thơm ngon, màu sắc đẹp mắt.

2. Chè Hoa Cau – Món Tráng Miệng Thanh Tịnh

Chè hoa cau là món tráng miệng thanh tao, mang đến cảm giác nhẹ nhàng, tinh khiết cho mâm cơm cúng.

Cách nấu:

1. Đỗ xanh: Ngâm nở, rửa sạch, hấp chín (bước này có thể làm trước và để nguội rồi cất vào tủ mát).
2. Nước đường: Cho nước trắng, đường tùy vị đun sôi, ngoáy bột năng sôi sủi là cho đỗ đã hấp vào.
3. Hoàn thiện: Sôi lăn tăn tắt bếp ngay, chè nguội đỗ nở là đẹp. Có thể cho vài giọt tinh dầu bưởi để tăng hương thơm.

3. Gà Luộc – Biểu Tượng Của Sự Trọn Vẹn

Gà luộc là món ăn truyền thống không thể thiếu trong mâm cơm cúng, tượng trưng cho sự trọn vẹn, đầy đủ.

Cách luộc gà ngon:

1. Chuẩn bị: Gà làm sạch, buộc dây cánh phượng, luộc lửa nhỏ sao cho gà ngập nước, không sôi to để tránh rách da.
2. Hoàn thiện: Gà luộc thơm, vớt ra để khô nước, dùng quạt hong qua thì hôm sau không cần hâm lại và gà vẫn thơm ngon.
3. Lưu ý: Nước luộc gà có thể để dành nấu canh, rất ngọt nước.

4. Tôm Chiên Trứng Mặn – Món Ăn Mới Lạ, Hấp Dẫn

Tôm chiên trứng mặn là một món ăn mới lạ, hấp dẫn, mang đến hương vị đậm đà, thơm ngon cho mâm cơm cúng.

Cách chế biến:

1. Sơ chế tôm: Tôm luộc lửa to, sôi đỏ vỏ tắt bếp ngay, lột khéo bỏ, xẻ rãnh lưng, khều dây phân tôm bỏ đi.
2. Chiên tôm: Xối dầu già qua tôm để tạo độ cong đẹp và thịt săn ngoài, còn trong thì vẫn ngọt và mềm.
3. Trứng mặn: Luộc chín, dằm tơi.
4. Xào tôm: Phi thơm hành khô, cho trứng mặn vào ngoáy tới lúc trứng bông lên thì cho tôm đã sơ chế vào áp chảo 2 mặt bám trứng, rồi rắc hành hoa lên, tắt ngay bếp và cho tôm ra đĩa.

5. Miến Xào Cua – Món Ăn Đậm Đà, Hấp Dẫn

Miến xào cua là món ăn đậm đà, hấp dẫn, mang đến hương vị biển cả cho mâm cơm cúng.

Cách làm:

1. Sơ chế: Cua bỏ yếm, cắt răng, tách thân, bỏ phổi, cho lên luộc và gỡ thịt.
2. Chuẩn bị: Nấm hương ngâm mềm thái chỉ, miến ngâm mềm cắt đốt ngón tay, cà rốt bỏ vỏ thái chỉ trộn với giá đỗ rồi rửa sạch để khô nước.
3. Xào cua: Phi thơm hành khô xào nấm hương cho thơm, đổ ra bát, phi hành tiếp xào cua với gia vị cho thơm ngậy rồi cho nấm vào xào cùng, có dầu điều thì cho thêm vài thìa, xào thơm cho ra đĩa.
4. Xào miến: Phi hành thơm cho miến vào xào, cho tiếp ngay giá đỗ cà rốt tơi đều để miến không bị bết, rồi cho cua đã xào vào tơi đều lại rồi tắt bếp rắc rau dăm và hạt tiêu.

6. Cá Bớp Chiên Lá Lốt – Món Ăn Thơm Ngon, Dễ Ăn

Cá bớp chiên lá lốt là món ăn thơm ngon, dễ ăn, mang đến hương vị đặc trưng của lá lốt.

Cách làm:

1. Sơ chế cá: Cá bớp làm sạch, để khô, xẻ ngang lưng tạo vân, ướp giềng xay nghệ.
2. Lá lốt: Rửa sạch thái chỉ nhỏ.
3. Chiên cá: Chiên cá bớp giòn vàng, rồi chiên lá lốt giòn sợi phủ lên cá.
4. Dùng: Cá bớp chiên lá lốt chấm mắm mặn với lá sung sắn, hoặc quấn bánh da chấm ngay nước chấm ăn miến, hoặc chấm tương ớt rất thơm ngon và dễ ăn.

7. Canh Chim Câu Tiềm Mã Thầy – Món Canh Bổ Dưỡng

Canh chim câu tiềm mã thầy là món canh bổ dưỡng, thanh mát, mang đến hương vị đặc trưng cho mâm cơm cúng.

Cách nấu:

1. Sơ chế chim: Chim câu làm sạch, không thui, bóp qua chút rượu trắng rửa sạch cắt miếng to nhỏ tùy ý, để khô nước.
2. Sơ chế mã thầy: Mã thầy gọt vỏ ngâm nước cho đỡ thâm.
3. Xào thơm: Phi hành gừng thơm cho chim câu vào xào thơm vàng.
4. Nấu canh: Cho nước luộc gà vào hầm cả chim và mã thầy tới mềm hoặc nhừ tùy vị mỗi gia đình.

8. Bò Sốt Vang – Món Ăn Sang Trọng

Bò sốt vang là món ăn sang trọng, mang đến hương vị đậm đà, thơm ngon cho mâm cơm cúng.

Cách nấu:

1. Sơ chế bò: Nạm bò thái miếng to nhỏ tùy ý, luộc trần, rửa sạch, ướp gia vị gói cà ri với gừng, hành tỏi khô, gia vị đường.
2. Nấu bò: Thịt bò ngấm vị ướp cho nước và hầm tới mềm thì cho cà rốt.
3. Hoàn thiện: Cuối cùng ngoáy chút bột năng cho vào rồi rắc hành tỏi tây.
4. Dùng: Bò sốt vang ăn kèm bánh mì rất hợp.

9. Mực Xào Thập Cẩm – Món Ăn Nhiều Màu Sắc

Mực xào thập cẩm là món ăn nhiều màu sắc, hấp dẫn, mang đến hương vị biển cả cho mâm cơm cúng.

Cách làm:

1. Sơ chế mực: Mực ống làm sạch, lột da, cắt miếng, luộc sơ qua nước sôi lửa to.
2. Chuẩn bị rau củ: Ớt các màu thái miếng, thêm cái súp lơ xanh.
3. Xào mực: Phi hành tỏi xào mực thơm cùng gia vị, cho ra đĩa, rồi lại phi hành tỏi xào ớt chín tới rồi cho mực vào đảo cùng, lửa to sẽ lắc qua lại là tắt bếp, cho hành tỏi tây và ra đĩa rắc hạt tiêu.

10. Gỏi Hoa Chuối Trộn Bò – Món Ăn Khai Vị Tươi Mát

Gỏi hoa chuối trộn bò là món ăn khai vị tươi mát, mang đến hương vị đặc trưng cho mâm cơm cúng.

Cách làm:

1. Sơ chế bò: Thịt bò nạc vai thái mỏng, phi tỏi xào thơm, nêm gia vị xào chín cháy cạnh, cho ra cắt nhỏ.
2. Sơ chế hoa chuối: Hoa chuối rửa sạch, rau thơm gia vị rửa sạch cắt đốt ngón tay trộn cùng.
3. Trộn gỏi: Khi ăn vắt chanh, gia vị, đường bóp hoa chuối nêm đủ chua ngọt mặn vị gỏi, rồi rắc thịt bò và hành khô phi thơm vào trộn cùng.

Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Đất Cuối Năm: Ý Nghĩa, Chuẩn Bị Và Quy Trình Thực Hiện

Mẹo Hay Để Có Một Mâm Cơm Mặn Cúng Hoàn Hảo

1. Sắp Xếp Mâm Cơm Đầy Đủ Và Hài Hòa

• Số lượng món: Thông thường một mâm cơm mặn cúng gồm 5-7 món, tùy vào điều kiện và phong tục từng gia đình.
• Sắp xếp: Đặt các món ăn một cách gọn gàng, hài hòa về màu sắc và hương vị. Có thể dùng các đĩa, bát có kích cỡ khác nhau để tạo điểm nhấn.

2. Chú Ý Đến Màu Sắc Và Hình Dáng

• Màu sắc: Chọn các món ăn có màu sắc tươi sáng, bắt mắt như xôi gấc đỏ, miến xào cua vàng, gỏi hoa chuối xanh…
• Hình dáng: Cắt tỉa rau củ, hoa quả sao cho đẹp mắt, tạo sự hấp dẫn cho mâm cơm.

3. Chuẩn Bị Nước Chấm Phù Hợp

• Nước chấm: Mỗi món ăn có thể có một loại nước chấm riêng biệt. Ví dụ: nước mắm gừng cho gà luộc, nước mắm tỏi ớt cho tôm chiên trứng mặn, nước mắm chua ngọt cho miến xào cua…

4. Trang Trí Mâm Cơm

• Hoa quả: Dùng hoa quả tươi để trang trí mâm cơm, tạo sự tươi mới và trang trọng.
• Rau thơm: Rắc một ít rau thơm lên các món ăn để tăng thêm hương vị và màu sắc.

Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Ông Táo Năm 2026 Gồm Những Gì Và Cách Chuẩn Bị

Kết Luận

Một mâm cơm mặn cúng trọn vẹn không chỉ là sự sum vầy của các món ăn ngon mà còn là biểu hiện của lòng thành kính, sự biết ơn đối với tổ tiên. Với những hướng dẫn chi tiết trên, hy vọng bạn sẽ có thể chuẩn bị một mâm cơm mặn cúng đầy đủ, ngon miệng và ý nghĩa cho gia đình mình. Hãy tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com để có thêm nhiều kiến thức hữu ích cho cuộc sống hàng ngày.

Cập Nhật Lúc Tháng 1 9, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân