Phật pháp là một trong những thuật ngữ cốt lõi, được nhắc đến hàng ngày trong đời sống tu học của người Phật tử. Tuy nhiên, có bao giờ bạn tự hỏi, ba từ “Phật Pháp Tăng” mà chúng ta thường niệm tụng, lễ bái, thực chất có ý nghĩa sâu xa như thế nào? Hiểu rõ về Tam Bảo không chỉ là kiến thức, mà là nền tảng vững chắc giúp chúng ta tránh được những hiểu lầm tai hại, từ đó sống đúng tinh thần giác ngộ mà Đức Phật đã để lại.
Có thể bạn quan tâm: 50 Năm Phật Học Viện Huệ Nghiêm: Hành Trình Đào Tạo Tăng Tài & Dấu Ấn Bền Lâu
Tổng quan về Tam Bảo: Ba yếu tố không thể tách rời
Có thể bạn quan tâm: Phật Nhập Niết Bàn Là Gì? Ý Nghĩa Cốt Lõi Trong Đạo Phật
Chúng ta vẫn thường nói “tôn kính Phật, tôn kính Pháp và tôn kính Tăng là một”. Điều này hàm ý rằng, ba ngôi báu này tuy được gọi riêng biệt nhưng về bản chất là một thể thống nhất, không thể tách rời. Trong kinh điển, Đức Phật từng dạy rằng, chính chánh pháp đã kiến lập nên Phật quả, Phật trí. Nói cách khác, những gì Đức Phật chứng ngộ, những gì Ngài thể hiện trọn vẹn trong cuộc sống, chính là chánh pháp. Và những vị Tăng, những người hành trì theo lời dạy đó, là những người mang tinh thần chánh pháp vào đời.
Phật: Người chứng ngộ và thể hiện trọn vẹn chánh pháp
Phật không phải là một vị thần linh xa cách, mà là một con người đã giác ngộ hoàn toàn, đã hiểu thấu bản chất của mọi hiện tượng. Đức Phật là người chứng ngộ chánh pháp, sống thể hiện trọn vẹn tinh thần chánh pháp và đem chánh pháp ấy dạy cho người khác. Chính vì vậy, khi chúng ta nói “tôn kính Phật”, không đơn thuần là cúi đầu trước một hình tượng, mà là kính trọng con đường giác ngộ mà Ngài đã đi qua và muốn chỉ cho chúng ta.
Trong kinh điển, có ghi lại rằng, ngay sau khi thành đạo, Đức Phật đã tự vấn: “Ta có cần đến sống bên cạnh một người thầy, một người bạn nào đó hay không?”. Ngài nhận ra rằng, trên đời này không có ai bằng hay hơn Ngài. Thế rồi, Ngài lại suy nghĩ tiếp: “Chư Phật ba đời đã sống ra sao? Có thần tượng, có tôn kính cái gì hay không hay là chỉ biết một mình mình?”. Và Ngài đã nhận ra rằng, Chư Phật ba đời luôn thờ kính chánh pháp, bởi vì chính chánh pháp đã kiến lập nên Phật quả, Phật trí. Chính Phật quả, Phật trí, chính cái sở chứng, sở đắc, cái đạo nghiệp của một vị Phật chính là chánh pháp.
Có thể bạn quan tâm: Phật Nhảy Tường Hà Nội – Món Ăn Triệu Phú Có Gì Đặc Biệt?
Pháp: Những gì Phật chứng ngộ và giảng dạy
Chánh pháp là tập hợp toàn bộ những lời dạy, những giáo lý, những phương pháp tu tập mà Đức Phật đã giảng dạy. Đó là con đường dẫn đến giải thoát, là ánh sáng soi đường cho những ai muốn vượt qua khổ đau, tìm về an lạc. Chánh pháp bao gồm những chân lý cơ bản như Tứ Diệu Đế, Nhân Duyên, Vô Ngã… và những phương pháp tu tập cụ thể như Giới, Định, Tuệ.
Tăng: Người hành trì và gìn giữ chánh pháp
Tăng, trong ý nghĩa cao nhất, là những người hành trì theo lời dạy ấy, thành tựu được cái lý tưởng chánh pháp. Có thể hiểu Tăng như một “vùng nước phản chiếu ánh trăng”, ánh trăng chính là chánh pháp. Khi nhìn vào Tăng, chúng ta có thể thấy được phần nào ánh sáng của chánh pháp. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa “Tăng hành chánh” (Tăng hiện tượng, những người xuất gia) và “Tăng bản thể” (Tăng rốt ráo, những vị từ sơ quả trở lên). Tăng bản thể mới là “phước điền” đích thực, là nơi chúng ta có thể gieo trồng công đức một cách chân chính.
Tôn kính Tam Bảo: Không phải là sự sùng bái mù quáng
Tôn kính Phật, Pháp, Tăng không phải là một hình thức sùng bái hay mê tín. Đó là một thái độ hiểu biết, trân trọng và noi theo. Khi chúng ta thực sự hành trì theo lời Phật dạy, chúng ta mới có thể cảm nhận được sự cao cả, thiêng liêng của chánh pháp, và mới thật sự hiểu được vì sao Tăng là “phước điền”.
Hiểu để hành, hành để hiểu
Chỉ học lý thuyết mà không hành trì là một trong những sai lầm phổ biến nhất. Khi đó, chúng ta chỉ có thể hiểu Phật một cách “lơ mơ, sơ sài, nông cạn, thiển cận, phiếm diện, một chiều”. Cũng như chỉ đọc sách về bơi lội mà không xuống nước, chúng ta sẽ không bao giờ biết được cảm giác lướt trên mặt nước. Chỉ khi chúng ta thực sự hành trì, chúng ta mới có thể hiểu được sâu sắc và cảm nhận được sự cao cả của Tam Bảo.
Tránh thái độ cực đoan
Trong xã hội hiện đại, có không ít người có thái độ cực đoan đối với Tam Bảo. Khi tin tưởng, họ tin một cách mù quáng, không phân biệt đúng sai. Khi thất vọng, họ lại phủ nhận tất cả, chê bai, chỉ trích. Đây là một thái độ hết sức sai lầm. Chúng ta cần phải lý trí, phân tích, suy xét một cách khách quan, không để cảm xúc chi phối.
Có thể bạn quan tâm: Phật Lòng Là Gì? Khám Phá Ý Nghĩa, Cách Nhận Biết Và Ứng Dụng Trong Cuộc Sống
Hãy nhớ rằng, không thể lấy một mảnh ruộng bị hư, bị sâu rầy làm biểu tượng, làm đại diện cho toàn bộ nền nông nghiệp trên thế giới. Một vài cá nhân hay tổ chức có thể không đúng, nhưng điều đó không có nghĩa là toàn bộ Tam Bảo đều sai. Chúng ta cần phải biết phân biệt, biết chọn lọc, biết giữ gìn những gì là chân chính, là tốt đẹp.
Sáu pháp dắt dẫn Tỷ-kheo đi đến không thối đọa
Trong kinh Tăng Chi Bộ, Đức Phật đã dạy rằng có sáu pháp có thể dắt dẫn một Tỷ-kheo đi đến không thối đọa. Đó là:
- Tôn kính bậc Ðạo Sư: Kính trọng người thầy dẫn dắt mình trên con đường tu học.
- Tôn kính Pháp: Trân trọng, quý mến những lời dạy của Đức Phật.
- Tôn kính Tăng: Kính trọng những người đồng tu, những người cùng chí hướng.
- Tôn kính học pháp: Coi trọng việc học hỏi, nghiên cứu giáo lý.
- Tôn kính thiện ngôn: Trân trọng những lời nói chân thật, có ích.
- Tôn kính thiện bằng hữu: Quý mến, kết giao với những người bạn tốt, có đạo đức.
Sáu pháp này không chỉ dành riêng cho các Tỷ-kheo, mà là kim chỉ nam cho bất kỳ ai muốn tu học một cách chân chính. Khi thực hành sáu pháp này, chúng ta sẽ tránh được những sai lầm, những thoái đọa trên con đường tu học.
Hiểu đúng về “Tôn kính học pháp”
Trong sáu pháp trên, “tôn kính học pháp” là một yếu tố rất quan trọng nhưng lại thường bị hiểu sai. “Học pháp” không chỉ đơn giản là nghe giảng, là đọc kinh. “Học pháp” là một quá trình nghiêm túc, sâu sắc, đòi hỏi sự suy ngẫm, thực hành và thể nghiệm. Chúng ta cần phải:
- Học với thái độ cầu thị: Luôn sẵn sàng học hỏi, không tự phụ, không bảo thủ.
- Học với sự suy ngẫm: Không tiếp nhận một cách thụ động, mà phải suy nghĩ, phân tích, đánh giá.
- Học để hành: Biến những kiến thức đã học thành hành động, thành lối sống.
- Học để hiểu: Không dừng lại ở kiến thức bề nổi, mà phải hiểu được bản chất, ý nghĩa sâu xa của giáo lý.
Lời kết
Phật pháp, Pháp, Tăng là ba yếu tố cốt lõi, là nền tảng của đạo Phật. Hiểu đúng về Tam Bảo không chỉ giúp chúng ta tránh được những hiểu lầm, sai lầm mà còn giúp chúng ta có được một con đường tu học chân chính, vững chắc. Hãy luôn giữ thái độ lý trí, trân trọng và hành trì để có thể cảm nhận được sự cao cả, thiêng liêng của Tam Bảo, và từ đó sống một cuộc đời an lạc, hạnh phúc.
chuaphatanlongthanh.com hy vọng bài viết này đã giúp bạn có cái nhìn sâu sắc hơn về Tam Bảo, từ đó có thể tu học một cách chân chính và hiệu quả hơn.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 30, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
