Tết Trùng Dương, hay còn gọi là Tết của người cao tuổi, là một phong tục truyền thống đẹp của người dân Việt Nam. Vào ngày này, con cháu trong gia đình sẽ tụ tập, sum vầy để chúc thọ ông bà, cha mẹ. Tuy nhiên, một câu hỏi mà nhiều người vẫn thường thắc mắc đó là Tết Trùng Dương có thờ cúng gì không? Và nếu có thì nên chuẩn bị những gì? Để giải đáp những thắc mắc này, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu kỹ hơn về nguồn gốc, ý nghĩa cũng như các nghi thức cúng bái trong ngày Tết đặc biệt này.
Có thể bạn quan tâm: Tết Nguyên Đán Cúng Gì? Những Mâm Cỗ Truyền Thống Và Ý Nghĩa Đằng Sau
Nguồn Gốc và Ý Nghĩa Của Tết Trùng Dương
Tết Trùng Dương có nguồn gốc từ Trung Quốc, được ghi nhận đầu tiên trong tác phẩm “Phong tục ký” của Tây Kinh Tạp Ký. Câu chuyện kể về một người tên là Hằng Cảnh. Vào ngày 9 tháng 9 Âm lịch, Hằng Cảnh được một vị thần tiên mách bảo rằng gia đình sẽ gặp phải một tai họa lớn. Vị thần đó bảo ông hãy dùng túi vải đỏ đựng cây thù du, lên núi uống rượu hoa cúc để tránh tai ương. Hằng Cảnh làm theo và khi trở về thì thấy cả gia súc trong chuồng đều đã chết. Vì thoát được hoạn nạn, từ đó người dân học theo và tổ chức ngày Tết này.
Về sau, tục lệ này du nhập vào Việt Nam và trở thành một nét văn hóa đặc sắc. Tết Trùng Dương không chỉ là ngày để con cháu thể hiện lòng hiếu thảo mà còn là dịp để gia đình đoàn tụ, quây quần bên nhau. Trong ngày này, người ta thường đi chùa, lên núi, hoặc đến những nơi cao ráo để cầu mong sức khỏe, bình an và may mắn.
Tuy nhiên, về mặt thờ cúng, Tết Trùng Dương có thờ cúng gì không? Câu trả lời là CÓ. Đây là một ngày lễ quan trọng, có đầy đủ các nghi thức thờ cúng tổ tiên, thần linh. Dưới đây là chi tiết các mâm cúng và ý nghĩa của chúng.
Tết Trùng Dương Có Thờ Cúng Gì Không? Các Mâm Cỗ Cần Chuẩn Bị
Để trả lời cho câu hỏi Tết Trùng Dương có thờ cúng gì không, chúng ta cần phân tích các mâm cỗ cúng trong ngày này. Tùy theo phong tục từng vùng miền nhưng nhìn chung sẽ có các mâm cúng cơ bản sau:
Mâm Cúng Gia Tiên
Mâm cúng gia tiên là mâm cỗ không thể thiếu trong bất kỳ ngày lễ lớn nào của người Việt, và Tết Trùng Dương cũng không ngoại lệ. Đây là cách để con cháu thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với tổ tiên, những người đã khuất.
- Vị trí đặt mâm: Mâm cúng gia tiên thường được đặt ở bàn thờ chính của gia đình, ngay ngắn và trang nghiêm.
- Nội dung mâm cúng: Mâm cỗ cúng gia tiên thường bao gồm:
- Heo quay hoặc gà luộc: Tùy theo điều kiện kinh tế của mỗi gia đình, nhưng thường sẽ có một con vật nguyên vẹn (heo quay whole, gà luộc whole) để thể hiện sự đầy đủ, trọn vẹn.
- Xôi gấc: Xôi gấc có màu đỏ, symbolizing cho sự may mắn, sum vầy.
- Bánh chưng/bánh tét: Là món ăn truyền thống không thể thiếu trong các ngày lễ lớn của người Việt.
- Trái cây: Mâm trái cây thường chọn các loại quả có màu sắc đẹp,寓意 tốt như cam, quýt, táo, nho…
- Rượu, trà, nước: Nước sạch, rượu trắng, trà được dâng lên bàn thờ để cúng tổ tiên.
- Hoa cúc: Hoa cúc là loài hoa đặc trưng của ngày Tết Trùng Dương, symbolizing cho sự trường thọ, phúc lộc.
Theo các chuyên gia văn hóa, việc chuẩn bị mâm cúng gia tiên trong ngày Tết Trùng Dương không chỉ là một nghi thức mà còn là cách để giáo dục con cháu về lòng biết ơn và truyền thống “uống nước nhớ nguồn”.
Mâm Cúng Thần Linh
Ngoài mâm cúng gia tiên, Tết Trùng Dương còn có mâm cúng thần linh. Mâm cúng này thường được đặt ở bàn thờ thần tài, thổ địa hoặc ở sân nhà, nơi thờ cúng thần linh của gia đình.
- Ý nghĩa: Mâm cúng thần linh nhằm cầu mong thần linh phù hộ cho gia đình một năm mới mạnh khỏe, bình an, làm ăn phát đạt.
- Nội dung mâm cúng: Mâm cúng thần linh thường bao gồm:
- Gà luộc: Gà luộc nguyên con là món không thể thiếu trong mâm cúng thần linh.
- Heo quay: Heo quay whole hoặc heo quay miếng.
- Bánh kẹo, mứt: Các loại bánh kẹo, mứt được bày biệnสวยงาม.
- Trái cây: Mâm trái cây đa dạng, nhiều màu sắc.
- Nước, trà, rượu: Giống như mâm cúng gia tiên.
Mâm Cúng Cô Hồn (Mâm Cúng Xá Tội Vong Nhân)
Theo quan niệm dân gian, vào ngày Tết Trùng Dương, ngoài việc cúng gia tiên, thần linh, người ta còn làm mâm cúng để xá tội vong nhân, tức là cúng cho những linh hồn không người thờ cúng, những người đã khuất không có người thân.
- Vị trí đặt mâm: Mâm cúng cô hồn thường được đặt ở trước cửa nhà hoặc ở những nơi干净, ráo ráo.
- Thời gian cúng: Nên cúng vào buổi chiều, vì theo quan niệm, đây là thời điểm các vong hồn có thể đến nhận lễ.
- Nội dung mâm cúng: Mâm cúng cô hồn thường bao gồm:
- Cháo trắng: Cháo trắng là món ăn không thể thiếu trong mâm cúng cô hồn.
- Rau câu, kẹo, bánh: Các loại bánh kẹo, rau câu được bày biện.
- Nhang, đèn, tiền vàng: Nhang, đèn và tiền vàng để cúng cho các vong hồn.
- Áo quần, giày dép: Áo quần, giày dép bằng giấy được đốt để gửi xuống cho các vong hồn.
Việc cúng cô hồn trong ngày Tết Trùng Dương không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn thể hiện lòng từ bi, thương người của người Việt Nam.
Các Lễ Vật Thờ Cúng Trong Ngày Tết Trùng Dương
Ngoài các mâm cỗ cúng, Tết Trùng Dương còn có những lễ vật đặc trưng khác. Dưới đây là một số lễ vật mà bạn cần chuẩn bị:
Có thể bạn quan tâm: Tết Sâu Bọ Nên Cúng Gì Cho Đức Phật
Hoa Cúc
Hoa cúc là loài hoa symbolizing cho sự trường thọ, phúc lộc. Vào ngày Tết Trùng Dương, người ta thường cắm hoa cúc trên bàn thờ gia tiên và thần linh. Hoa cúc có nhiều màu sắc, nhưng màu vàng và màu trắng được ưa chuộng nhất.
Theo các chuyên gia hoa, hoa cúc có hương thơm nhẹ nhàng, giúp không gian thờ cúng trở nên trang nghiêm và thanh tịnh hơn.
Rượu Nếp
Rượu nếp là một loại rượu truyền thống của người Việt, thường được dùng trong các ngày lễ tết. Vào ngày Tết Trùng Dương, rượu nếp được dâng lên bàn thờ để cúng tổ tiên và thần linh.
Rượu nếp không chỉ là một thức uống mà còn là một biểu tượng văn hóa, symbolizing cho sự sum vầy, ấm cúng.
Bánh Trung Thu
Mặc dù không phải là lễ vật bắt buộc, nhưng nhiều gia đình vẫn chuẩn bị bánh Trung Thu để cúng trong ngày Tết Trùng Dương. Bánh Trung Thu có hình tròn, symbolizing cho sự viên mãn, trọn vẹn.
Theo các chuyên gia ẩm thực, bánh Trung Thu thường được làm từ bột mì, đường, đậu xanh, thịt lợn, mè… và có hương vị đặc trưng riêng.
Các Bước Chuẩn Bị Mâm Cúng Tết Trùng Dương
Để trả lời cho câu hỏi Tết Trùng Dương có thờ cúng gì không, chúng ta cần biết cách chuẩn bị mâm cúng một cách chu đáo. Dưới đây là các bước hướng dẫn chi tiết:
Bước 1: Lên Danh Sách Các Lễ Vật
Trước tiên, bạn cần lên danh sách các lễ vật cần chuẩn bị cho các mâm cúng: gia tiên, thần linh, cô hồn. Danh sách này cần được lập chi tiết, bao gồm cả số lượng và chủng loại.
Bước 2: Chọn Mua Lễ Vật
Sau khi đã có danh sách, bạn cần chọn mua lễ vật. Nên chọn mua ở những cửa hàng uy tín để đảm bảo chất lượng. Đối với hoa cúc, nên chọn hoa còn tươi, không bị dập nát.
Bước 3: Sơ Chế và Nấu Nướng
Có thể bạn quan tâm: Chuẩn Bị Cho Một Tết Nguyên Đán 2026 Ấm Cúng: Nghệ Thuật Gìn Giữ Và Tái Tạo Nét Đẹp Truyền Thống
Các món ăn trong mâm cúng cần được sơ chế và nấu nướng cẩn thận. Gà luộc cần được làm sạch, ướp gia vị vừa phải. Heo quay cần được quay đều tay để có màu sắc đẹp và giòn da.
Bước 4: Bày Bàn Thờ
Bàn thờ cần được lau dọn sạch sẽ trước khi bày mâm cúng. Các lễ vật được bày biện ngay ngắn, trang nghiêm. Hoa cúc được cắm vào lọ hoa và đặt ở vị trí trung tâm.
Bước 5: Thắp Nhang và Khấn Cúng
Sau khi đã bày mâm cúng xong, gia chủ sẽ thắp nhang và khấn cúng. Lời khấn cần thành tâm, nêu rõ tên tuổi, địa chỉ của gia chủ và cầu mong những điều tốt lành.
Một Số Lưu Ý Khi Thờ Cúng Tết Trùng Dương
Khi thờ cúng trong ngày Tết Trùng Dương, bạn cần lưu ý một số điểm sau để nghi thức được diễn ra suôn sẻ:
Về Thời Gian
Thờ cúng gia tiên và thần linh nên được thực hiện vào buổi sáng, khi không khí còn trong lành và thanh tịnh. Thờ cúng cô hồn nên được thực hiện vào buổi chiều.
Về Trang Phục
Gia chủ nên mặc trang phục nghiêm túc, lịch sự khi thực hiện các nghi thức thờ cúng. Không nên mặc đồ quá ngắn, quá hở hang.
Về Lời Khấn
Lời khấn cần được đọc to, rõ ràng và thành tâm. Không nên đọc vội vàng, qua loa.
Về Vệ Sinh
Sau khi cúng xong, cần dọn dẹp bàn thờ và khu vực xung quanh sạch sẽ. Các lễ vật sau khi cúng có thể được gia đình sử dụng, nhưng cần phải hâm nóng lại trước khi ăn.
Tết Trùng Dương Trong Văn Hóa Tâm Linh Việt Nam
Tết Trùng Dương không chỉ là một ngày lễ thông thường mà còn mang một ý nghĩa văn hóa tâm linh sâu sắc. Đây là ngày để con cháu thể hiện lòng hiếu thảo, biết ơn đối với ông bà, cha mẹ. Đồng thời, đây cũng là ngày để gia đình sum vầy, gắn kết tình cảm.
Có thể bạn quan tâm: Tết Nguyên Đán Cúng Gì Để Cả Năm May Mắn? Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-z
Theo các nhà văn hóa, tục thờ cúng trong ngày Tết Trùng Dương có từ lâu đời và vẫn được giữ gìn cho đến ngày nay. Đây là một nét đẹp văn hóa cần được bảo tồn và phát huy.
Các Món Ăn Đặc Trưng Cho Ngày Tết Trùng Dương
Ngoài việc tìm hiểu Tết Trùng Dương có thờ cúng gì không, chúng ta cũng nên tìm hiểu về các món ăn đặc trưng của ngày này. Dưới đây là một số món ăn không thể thiếu:
Gà Luộc
Gà luộc là món ăn quen thuộc trong các mâm cúng của người Việt. Gà luộc cần được chọn loại gà ngon, da vàng, thịt chắc. Khi luộc, cần luộc vừa chín tới để thịt không bị nát.
Heo Quay
Heo quay là món ăn symbolizing cho sự đủ đầy, no ấm. Heo quay cần được quay đều tay để da giòn, thịt thơm.
Xôi Gấc
Xôi gấc có màu đỏ, symbolizing cho sự may mắn, sum vầy. Xôi gấc cần được làm từ nếp ngon, gấc chín, đường vừa phải.
Bánh Chưng
Bánh chưng là món ăn không thể thiếu trong các ngày lễ lớn của người Việt. Bánh chưng cần được gói kỹ, luộc chín đều.
Trái Cây
Mâm trái cây cần được chọn các loại quả có màu sắc đẹp,寓意 tốt như cam, quýt, táo, nho…
Các Lễ Hội Vào Ngày Tết Trùng Dương
Vào ngày Tết Trùng Dương, ở một số地方, người ta còn tổ chức các lễ hội truyền thống như:
- Lễ hội leo núi: Người dân sẽ cùng nhau leo lên những ngọn núi cao để cầu mong sức khỏe, bình an.
- Lễ hội chèo thuyền: Ở những vùng ven sông, người ta tổ chức các cuộc thi chèo thuyền để kỷ niệm ngày này.
- Lễ hội hoa cúc: Nhiều地方 tổ chức các triển lãm hoa cúc vào ngày Tết Trùng Dương.
Kết Luận
Qua bài viết này, chúng ta có thể thấy rằng Tết Trùng Dương có thờ cúng gì không? Câu trả lời là CÓ. Đây là một ngày lễ quan trọng, có đầy đủ các nghi thức thờ cúng gia tiên, thần linh và cô hồn. Việc chuẩn bị mâm cúng cẩn thận, chu đáo không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn là cách để giữ gìn và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.
Hy vọng rằng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về Tết Trùng Dương và giúp bạn hiểu rõ hơn về các nghi thức thờ cúng trong ngày này. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các chủ đề văn hóa, tâm linh khác, hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để cập nhật những bài viết mới nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 13, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
