Việc chuẩn bị đón Tết Nguyên Đán không chỉ là sắm sửa mâm cao cỗ đầy mà còn là việc sửa sang, dọn dẹp không gian tâm linh của gia đình. Trong đó, thắc mắc “bao sái bàn thờ trước hay sau cúng ông Công ông Táo” luôn là vấn đề khiến nhiều gia chủ băn khoăn. Hiểu rõ quy trình và thứ tự thực hiện đúng chuẩn không chỉ giúp không gian thờ tự thêm trang nghiêm mà còn thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và các vị thần linh.
Theo phong tục truyền thống của người Việt, gia chủ nên tiến hành bao sái bàn thờ trước khi cúng ông Công ông Táo. Việc lau dọn, tân trang lại bàn thờ cần được hoàn tất để tạo nên một không gian sạch sẽ, tươm tất, sẵn sàng đón các vị thần linh và tổ tiên về chứng giám lòng thành của con cháu. Một bàn thờ gọn gàng, trang nghiêm sẽ giúp cho nghi lễ cúng tiễn ông Táo lên chầu trời trở nên long trọng và ý nghĩa hơn bao giờ hết.
Có thể bạn quan tâm: Tục Thờ Cúng Tổ Tiên Ở Trung Quốc: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Thực Hành
Bao sái bàn thờ và những điều cần chuẩn bị
Bao sái bàn thờ là một công việc đặc biệt quan trọng, không chỉ đơn thuần là lau dọn bụi bẩn mà còn là cách để gia chủ tân trang lại không gian thờ tự. Để công việc này diễn ra suôn sẻ, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng các vật dụng cần thiết. Dưới đây là những bước chuẩn bị cơ bản mà bạn không thể bỏ qua.
Chuẩn bị dụng cụ và vật phẩm
Trước khi bắt tay vào công việc, việc chuẩn bị đầy đủ công cụ sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và đảm bảo không có sai sót xảy ra. Bạn cần chuẩn bị:
- Nước sạch: Dùng nước ấm để lau dọn sẽ giúp làm sạch các vết bẩn cứng đầu mà vẫn đảm bảo sự tôn kính.
- Rượu gừng: Rượu gừng không chỉ có tác dụng khử trùng, tẩy uế mà còn mang ý nghĩa xua tan đi những điều không may, giúp không gian thêm phần ấm cúng.
- Nước ngũ vị hương: Đây là loại nước được nấu từ 5 loại thảo dược tự nhiên (hồi, quế, xả, hương nhu, lá bưởi…), mang ý nghĩa thanh tẩy, tẩy uế, mang lại hương thơm dịu nhẹ, thanh khiết cho không gian thờ tự.
- Khăn lau: Nên chuẩn bị ít nhất hai chiếc khăn sạch, một khăn để lau các vật dụng trên bàn thờ và một khăn riêng để lau bát hương. Tuyệt đối không dùng chung khăn lau bàn thờ và khăn lau bát hương.
- Nước ấm và chậu: Dùng để pha nước lau dọn.
- Gạo, muối, trầu cau, tiền vàng: Dùng để chuẩn bị mâm cơm cúng tạ ơn sau khi hoàn thành công việc.
Bên cạnh đó, gia chủ cũng nên chuẩn bị sẵn mâm cơm cúng đơn giản nhưng thành tâm để tạ ơn các cụ tổ tiên và thần linh đã cho phép gia chủ được lau dọn, tân trang lại bàn thờ.
Chọn ngày, giờ đẹp để bao sái
Theo quan niệm dân gian, việc bao sái bàn thờ nên được thực hiện vào những ngày tốt, đặc biệt là vào các ngày cuối năm. Gia chủ có thể chọn ngày đẹp theo lịch vạn sự hoặc dựa vào tuổi của mình để chọn được giờ đẹp, hợp mệnh. Tuy nhiên, cần lưu ý phải hoàn tất công việc lau dọn trước khi cúng ông Công ông Táo (tức là trước ngày 23 tháng Chạp).
Việc chọn ngày, giờ đẹp không chỉ là thủ tục thông thường mà còn mang ý nghĩa cầu mong mọi việc thuận lợi, suôn sẻ, công việc làm ăn tấn tới, gia đình hòa hợp. Vì vậy, đây là khâu chuẩn bị không thể bỏ qua.
Có thể bạn quan tâm: Thờ Cúng Tổ Tiên Ở Nhật Bản: Văn Hóa, Nghi Lễ Và Ý Nghĩa Sâu Sắc
Quy trình bao sái bàn thờ chuẩn nhất
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, gia chủ tiến hành bao sái bàn thờ theo trình tự các bước dưới đây. Cần thực hiện nhẹ nhàng, cẩn thận để tránh làm rơi vỡ hay xê dịch các vật phẩm thờ cúng.
Bước 1: Xin phép thần linh và tổ tiên
Đây là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất trong quy trình bao sái bàn thờ. Gia chủ cần ăn mặc chỉnh tề, sạch sẽ, sau đó thắp một nén hương, đọc văn khấn xin phép thần linh, gia tiên cho phép được lau dọn, tân trang lại bàn thờ. Việc này thể hiện sự tôn trọng và lòng thành kính của con cháu đối với các bậc bề trên.
Văn khấn có thể khấn ngắn gọn, thành tâm: “Con xin tấu lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, các cụ tổ tiên, thần linh… Nay con xin phép được bao sái lại bàn thờ cho sạch sẽ, mong chư vị chấp thuận”.
Bước 2: Rút tỉa chân nhang
Sau khi đã khấn xin phép, gia chủ tiến hành rút tỉa chân nhang. Đây là công việc cần sự tỉ mỉ và cẩn trọng.
- Số lượng chân nhang giữ lại: Theo kinh nghiệm dân gian, sau khi rút tỉa, số chân nhang còn lại trên bát hương phải là một số lẻ, ví dụ như 15, 17, 19. Nếu là người làm ăn lớn, có thể để lại 25, 27, 29 để cầu mong phúc lộc dồi dào.
- Cách phân chia theo từng bát hương:
- Bát hương thờ thần linh, thổ công: Giữ lại 15 hoặc 25 chân nhang.
- Bát hương thờ gia tiên: Giữ lại 17 hoặc 27 chân nhang.
- Bát hương thờ bà cô, ông mãnh: Giữ lại 19 hoặc 29 chân nhang.
- Cách thực hiện: Dùng một tay giữ chặt bát hương, tay kia nhẹ nhàng rút từng chân nhang. Tuyệt đối không được để xê dịch bát hương. Chân nhang sau khi rút không vứt vào thùng rác mà nên mang đi hóa tro, sau đó rắc xuống sông hoặc vùi vào gốc cây trong vườn nhà.
Bước 3: Lau dọn các vật phẩm trên bàn thờ
Sau khi đã rút tỉa chân nhang, bạn tiến hành lau dọn các đồ thờ cúng. Cần lau theo thứ tự: lau bát hương trước, sau đó mới lau đến các đồ thờ khác như lọ hoa, chân nến, đài thờ, ngai chén… Khi lau bát hương, cần lau kỹ mặt nhật nguyệt (mặt trước của bát hương). Việc lau dọn cần nhẹ nhàng, tránh làm rơi vỡ hay xê dịch các vật phẩm.
Bước 4: Lau dọn bàn thờ
Sau khi các vật phẩm đã được lau sạch sẽ, bạn tiến hành lau dọn mặt bàn thờ. Dùng khăn nhúng vào nước ấm pha một ít rượu gừng hoặc nước ngũ vị hương để lau. Lau kỹ các góc bàn, chân bàn. Lưu ý, trong quá trình lau dọn, không nên mở toang cửa phòng thờ, cũng không nên để ánh nắng mặt trời chiếu rọi trực tiếp vào bàn thờ (theo quan niệm sẽ phạm phải Dương Quang Sát).
Bước 5: Sắp xếp lại bàn thờ
Sau khi lau dọn xong, bạn cần lau khô các vật phẩm và bàn thờ, sau đó sắp xếp lại các đồ thờ cúng vào vị trí cũ, đảm bảo đúng thứ tự, gọn gàng và trang nghiêm. Cuối cùng, thắp hương tạ ơn thần linh, gia tiên đã cho phép gia chủ được lau dọn.
Có thể bạn quan tâm: Tín Ngưỡng Thờ Cúng Tổ Tiên: Nguồn Cội, Ý Nghĩa Và Quy Luật Bao Đời Của Người Việt
Văn khấn bao sái bàn thờ, rút chân nhang
Văn khấn là phần không thể thiếu trong mỗi nghi lễ tâm linh. Dưới đây là bài văn khấn thông dụng mà bạn có thể tham khảo:
“Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)
Con xin lạy 9 phương Trời, 10 phương chư Phật, chư Phật 10 phương.
Con xin tấu lạy vua cha Ngọc Hoàng thượng đế, Hoàng thiên hậu thổ, ngũ phương ngũ thổ long mạch thổ thần đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Tín chủ con là: [Họ và tên], ngụ tại: [Địa chỉ].
Con xin tấu lạy quan thần tài thổ địa đang cai quản tại địa chỉ: [Địa chỉ].
Hôm nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm], con xin phép được bao xái lại bàn thờ gia tiên, thần linh để cho sạch sẽ, mong chư vị chấp thuận.
Nam mô a di Đà Phật! (3 lần)”
Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Về Phong Tục Thờ Cúng Tổ Tiên Của Người Hàn Quốc
Những điều tối kỵ khi bao sái bàn thờ
Để công việc lau dọn được suôn sẻ và không phạm phải những điều kiêng kỵ, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Thứ tự lau dọn: Tuyệt đối không được lau dọn bát hương của gia tiên trước bát hương thần linh. Cần lau dọn bát hương thần linh trước, sau đó mới đến bát hương gia tiên và các vật phẩm khác.
- Không để ánh nắng chiếu vào: Khi lau dọn, không nên mở toang cửa phòng thờ hoặc để ánh nắng mặt trời chiếu rọi trực tiếp vào bàn thờ.
- Không dùng nước bẩn: Cần dùng nước sạch, nước ấm hoặc nước ngũ vị hương để lau dọn. Tuyệt đối không dùng nước bẩn, nước có nhiễm tạp chất.
- Không di chuyển bát hương lung tung: Khi lau dọn, cần giữ chắc bát hương, không để xê dịch vị trí. Nếu lỡ tay làm xê dịch, cần đọc văn khấn xin lỗi và đặt lại đúng vị trí cũ.
- Tránh để tàn hương rơi vãi: Cần cẩn thận khi rút chân nhang, không để tro hương rơi vãi lung tung.
Kết luận
Việc bao sái bàn thờ trước hay sau cúng ông Công ông Táo đã có câu trả lời rõ ràng: nên làm trước. Quy trình này không chỉ là một nghi lễ đơn thuần mà còn là cách để con cháu thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với tổ tiên và các vị thần linh. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn đọc có thêm kinh nghiệm để chuẩn bị cho một cái Tết trọn vẹn, ấm cúng và sum vầy.
Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều kiến thức bổ ích về văn hóa, phong tục tập quán và các mẹo vặt đời sống khác nhé!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
