Giao Thừa là khoảnh khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mang ý nghĩa quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt. Đây là thời điểm các vị thần linh bàn giao công việc cho nhau, cũng là lúc con cháu thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và các đấng bề trên. Việc chuẩn bị một mâm cỗ cúng Giao Thừa tươm tất và đọc bài văn khấn chuẩn xác là cách tốt nhất để cầu mong một năm mới an lành, may mắn. Bài viết này sẽ cung cấp những thông tin chi tiết và hướng dẫn cụ thể nhất về nghi thức cúng Giao Thừa trong nhà để bạn đọc tham khảo và thực hiện.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Dường Là Gì? Ý Nghĩa Và Các Hình Thức Cúng Dường Đúng Pháp Trong Phật Giáo
Tổng quan về nghi thức cúng Giao Thừa
Cúng Giao Thừa (hay còn gọi là Lễ Trừ Tịch) là một phong tục truyền thống không thể thiếu vào dịp Tết Nguyên Đán. Nghi lễ này diễn ra vào thời khắc giao thoa giữa năm Canh Tý và năm Tân Sửu, thường rơi vào khoảng 23 giờ đêm 30 Tết đến 1 giờ sáng mùng 1 Tết. Ý nghĩa sâu xa của việc cúng Giao Thừa là tiễn đưa những vị thần cũ, chào đón các vị thần mới xuống phàm trần để cai quản năm mới, đồng thời cầu xin tổ tiên phù hộ độ trì cho gia đạo bình an, hanh thông.
Theo quan niệm dân gian, trong khoảnh khắc Giao Thừa, các vị thần Hành Khiển, Hành Binh và Phán Quan sẽ thay phiên nhau cai quản năm cũ và năm mới. Vì vậy, nghi lễ cúng Giao Thừa thường được chia làm hai phần: cúng ngoài trời (đón thần mới) và cúng trong nhà (tiễn thần cũ, mời tổ tiên). Trong phạm vi bài viết này, chúng ta sẽ tập trung tìm hiểu về nghi thức cúng Giao Thừa trong nhà – nghi lễ gắn liền với bàn thờ gia tiên và việc thờ cúng thần linh tại gia.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Phật Tại Nhà: Quy Trình, Bài Văn Khấn Và Những Nguyên Tắc Cần Nhớ
Các mẫu văn khấn cúng Giao Thừa trong nhà
Dưới đây là hai mẫu văn khấn cúng Giao Thừa trong nhà phổ biến và chuẩn xác nhất được tổng hợp từ các nguồn tham khảo uy tín. Gia chủ có thể lựa chọn một trong hai mẫu này tùy theo tập quán và sự thuận tiện.
Mẫu 1: Văn khấn cúng Giao Thừa trong nhà đầy đủ
Đây là mẫu văn khấn được nhiều gia đình sử dụng, mang tính tổng quát cao, phù hợp với không gian thờ cúng gia tiên và các thần linh quản lý khu vực gia đình.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Kính lạy: Đức đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
• Hoàng Thiên hậu Thổ chư vị tôn Thần.
• Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương.
• Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa. Ngài định Phúc Táo quân. Các ngày Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này
• Các Cụ Tổ tiên nội ngoại chư vị tiên Linh.
Nay là giờ phút Giao thừa năm …….
Chúng con là :………………………………..
Ngụ tại :…………………………………………..
Phút Giao thừa vừa tới, nay theo Vận luật, tống cựu nghinh tân, giờ Tý đầu Xuân, đón mừng Nguyên Đán. Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa vật phẩm, nghi lễ cung trần, dâng lên trước Án, cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén Tâm hương dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương.
Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa.
Ngài định Phúc Táo quân.
Ngài Phúc Đức chính Thần.
Các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài thần.
Ngài Bản Gia Táo Quân.
Các ngày Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này.
Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con lại kính mời: các cụ Tiên Linh Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc huynh đệ, Cô di tỷ muội, nội ngoại tộc chư vị hương linh, cúi xin giáng về linh sàng thụ hưởng lễ vật.
Chúng con lại kính mời các vị Vong Linh tiền Chủ hậu Chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết Giao thừa, giáng lâm trước Án, chiêm ngưỡng Tôn Thần, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho chúng con: Minh niên khang thái, vạn sự cát tường. Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng phần lợi lộc. Âm phù – Dương trợ, sở nguyện tòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.
Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Mẫu 2: Văn khấn cúng Giao Thừa trong nhà chi tiết
Mẫu văn khấn này có sự phân định rõ ràng hơn giữa các thần linh cai quản năm cũ và năm mới, đặc biệt là sự xuất hiện của hai vị Thái Tuế, mang lại sự cầu kỳ và trang trọng cho nghi lễ.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Kính lạy:
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Đức Bồ tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị tôn thần.
Con kính lạy ngài cựu niên Hành khiển, cựu Hành binh chi thần, cựu Phán quan.
Con kính lạy ngài đương niên Hành khiển, đương niên Hành binh chi thần, đương niên Phán quan.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần.
Nay là phút giao thừa năm Giáp Thìn với năm Ất Tỵ
Chúng con là: …, sinh năm: …, hành canh: … tuổi, cư ngụ tại số nhà: …, ấp/khu phố: .., xã/phường …, quận/huyện/ thành phố …, tỉnh/thành phố …
Nhân phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân.
Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc.
Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật, Thánh, dâng hiến tôn thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cai Thái tuế, ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ, minh niên kháng thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.
Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư Phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy)
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cơm Cúng Ông Táo: Cẩm Nang Chuẩn备 Lễ Vật Và Bài Cúng Chi Tiết
Các bước chuẩn bị cho nghi lễ cúng Giao Thừa
Để nghi lễ diễn ra trọn vẹn, gia chủ cần chuẩn bị kỹ lưỡng về không gian, lễ vật và tâm thế. Dưới đây là những hướng dẫn chi tiết:
1. Không gian thờ cúng
Việc cúng Giao Thừa thường được thực hiện ở hai không gian chính:
- Bàn thờ gia tiên: Đây là nơi trang trọng nhất, thể hiện lòng thành với tổ tiên.
- Bàn thờ thần linh (Thổ Địa, Táo Quân): Nơi thờ cúng các vị thần cai quản gia trạch.
Gia chủ cần dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng trước khi cúng. Lau bụi các bài vị, bát hương và sắp xếp lại mâm ngũ quả sao cho đẹp mắt.
2. Lễ vật cúng Giao Thừa
Lễ vật cúng Giao Thừa không cần quá cầu kỳ nhưng phải tươm tất và thành tâm. Một mâm cỗ cơ bản thường bao gồm:
- Mâm ngũ quả: Tùy theo từng vùng miền mà gia chủ có thể chọn các loại quả khác nhau (chuối, bưởi, cam, quýt, dưa hấu, mãng cầu…).
- Hương hoa: Nhang đèn, hoa tươi (hoa cúc, hoa vạn thọ…).
- Xôi chè: Xôi gấc hoặc xôi trắng, chè đậu.
- Cỗ mặn: Gà luộc, thịt lợn quay hoặc luộc, bánh chưng, giò chả…
- Đồ vàng mã: Quần áo, tiền vàng cho các vị thần linh và tổ tiên.
Ngoài ra, gia chủ có thể chuẩn bị thêm bánh kẹo, trà rượu để dâng lên bàn thờ.
3. Thời gian và trình tự cúng
Thời gian cúng Giao Thừa thường rơi vào khoảng 23 giờ đêm 30 Tết đến 1 giờ sáng mùng 1 Tết. Tuy nhiên, nhiều gia đình hiện nay thường cúng sớm hơn (khoảng 20 – 22 giờ) để thuận tiện cho việc đón giao thừa cùng gia đình.
Trình tự cúng Giao Thừa trong nhà:
- Sắp xếp mâm cỗ: Đặt mâm cỗ lên bàn thờ gia tiên và bàn thờ thần linh.
- Thắp hương: Gia chủ thắp 3 nén hương (hoặc 5 nén tùy theo tập quán), vái lạy 3 lần rồi cắm hương vào bát.
- Đọc văn khấn: Đọc to, rõ ràng và thành tâm bài văn khấn phù hợp (một trong hai mẫu trên).
- Tụng kinh (nếu có): Sau khi đọc văn khấn, gia chủ có thể tụng thêm một số bài kinh ngắn để cầu an.
- Thờ cúng: Chờ hương tàn một nửa thì hóa vàng mã (đốt quần áo, tiền vàng) và rải muối gạo ra sân.
- Kết thúc: Gia chủ lạy tạ và hạ mâm cỗ xuống.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng 7: Cẩm Nang Chọn Ngày, Giờ Hoàng Đạo Và Chuẩn Bị Lễ Vật Đầy Đủ
Những lưu ý quan trọng khi cúng Giao Thừa
- Tâm thế thành kính: Điều quan trọng nhất khi cúng Giao Thừa là sự thành tâm. Gia chủ nên giữ tâm trạng bình an, tránh suy nghĩ tiêu cực hoặc tranh cãi trong ngày Tết.
- Lựa chọn văn khấn phù hợp: Nên chọn một trong hai mẫu văn khấn trên và đọc đúng, đủ, không thêm bớt hoặc sửa đổi nội dung một cách tùy tiện.
- Chuẩn bị lễ vật tươm tất: Dù là mâm cỗ đơn giản hay thịnh soạn, gia chủ cũng cần chuẩn bị chu đáo, tránh để mâm cỗ sơ sài, bừa bãi.
- Thời gian cúng: Nên cúng đúng vào thời khắc Giao Thừa hoặc sát thời điểm đó để đón năm mới may mắn.
- Vệ sinh không gian thờ cúng: Cần dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, tránh để bụi bẩn hoặc côn trùng xâm nhập.
Ý nghĩa của việc cúng Giao Thừa
Việc cúng Giao Thừa không chỉ là nghi lễ tôn giáo mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Nó thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên, sự tôn kính với các đấng bề trên và mong ước về một năm mới an khang, thịnh vượng. Qua đó, giúp các thành viên trong gia đình gắn kết hơn, nhắc nhở nhau giữ gìn truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc.
Bên cạnh đó, cúng Giao Thừa còn là cách để gia chủ tẩy uế, xua đuổi những điều không may của năm cũ, chào đón những điều tốt đẹp của năm mới. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng để mọi người cùng nhau nhìn lại một năm đã qua và đặt mục tiêu cho năm mới.
Hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về nghi thức cúng Giao Thừa trong nhà và có thể thực hiện một cách trọn vẹn. Hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều bài viết hay và bổ ích khác về phong tục tập quán và đời sống văn hóa của người Việt. Chúc bạn và gia đình một năm mới an khang, vạn sự như ý!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
