Lễ tạ mộ là một trong những nghi thức truyền thống tốt đẹp của người Việt, thể hiện lòng biết ơn và đạo hiếu đối với tổ tiên. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về ý nghĩa cũng như cách chuẩn bị và thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn.
Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn những thông tin tổng quan nhất về lễ tạ mộ, từ các loại lễ cúng phổ biến, cách sắm sửa mâm cơm cúng, cho đến những bài văn khấn chuẩn nhất hiện nay. Đây sẽ là cẩm nang hữu ích giúp bạn thực hiện nghi lễ này một cách thành kính và đúng đắn nhất.
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Cúng Giỗ Con: Cẩm Nang Chu Bị Trang Nghiệm Cho Con Cháu
Tìm hiểu về lễ tạ mộ và các nghi thức cơ bản
Lễ tạ mộ không chỉ là một phong tục tập quán mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tâm linh. Đây là dịp để con cháu hướng về nguồn cội, thể hiện sự tri ân đối với những người đã khuất và cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình.
Các loại lễ cúng tạ mộ phổ biến
Trong truyền thống văn hóa của người Việt, tùy vào mục đích và thời điểm mà có nhiều loại lễ tạ mộ khác nhau. Dưới đây là các hình thức phổ biến nhất mà bạn có thể tham khảo:
- Lễ tạ mộ đầu năm (tạ mộ Thanh Minh): Đây là nghi lễ thường được tổ chức vào dịp Tết Thanh Minh, khi tiết trời ấm áp, vạn vật sinh sôi. Lễ vật thường比较简单 nhưng phải thể hiện được sự thành tâm.
- Lễ tạ mộ cuối năm: Là nghi lễ quan trọng để tạ ơn các chư vị thần linh và mời tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu. Đây là một trong những lễ được chú trọng nhất.
- Lễ tạ mộ khánh thành: Được tổ chức khi công trình xây dựng mộ phần cho người đã khuất hoàn thành. Nghi lễ này nhằm cảm tạ thần linh đã cho phép an táng và cầu mong người quá cố được an nghỉ nơi chín suối.
- Lễ tạ mộ kết phát, kết mối: Dành cho những ngôi mộ có đặc điểm phong thủy đặc biệt, với mong muốn giữ gìn sự bền vững cho phần mộ.
- Lễ tạ mộ tam đại: Là lễ cúng tạ tổ tiên ba đời của gia chủ, thể hiện sự thành kính đối với các thế hệ đi trước.
- Lễ tạ mộ ngày giỗ, 3 ngày, rằm tháng 7: Các nghi lễ được tổ chức vào những ngày đặc biệt theo tín ngưỡng tâm linh.
- Lễ tạ mộ của dòng họ, tộc: Nghi lễ lớn, được tổ chức long trọng khi cả dòng họ cùng nhau tạ mộ tổ tiên.
Trong số các loại lễ trên, lễ tạ mộ cuối năm và lễ tạ mộ khánh thành là hai nghi lễ được đặc biệt quan tâm và thực hiện nhiều nhất.
Ý nghĩa của các nghi lễ tạ mộ quan trọng
Mỗi nghi lễ tạ mộ đều mang một ý nghĩa riêng, nhưng tựu chung lại đều hướng đến lòng thành kính và đạo hiếu.
Lễ tạ mộ cuối năm là nghi thức nhằm thể hiện sự tưởng nhớ, lòng thành kính đối với các bậc tổ tiên trong gia đình. Với quan niệm người đã mất vẫn tiếp tục cuộc sống ở thế giới bên kia, lễ tạ mộ cuối năm thường được tổ chức để mời gia tiên về ăn Tết cùng con cháu và cảm tạ các chư vị thần linh đã cho tổ tiên nương nhờ nơi đất lành. Đây cũng là dịp để con cháu báo cáo những thành tích đã đạt được trong năm và cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng.
Lễ tạ mộ khánh thành là một lễ quan trọng do việc xây dựng nơi an nghỉ cho các vị gia tiên đã khuất để họ được yên nghỉ, phù hộ cho người còn trên dương thế. Cần phải thực hiện đầy đủ các nghi thức để thể hiện rõ sự kính trọng và lòng thành đến với thần linh đã cho phép người đã khuất yên nghỉ trên mảnh đất này. Lễ này cũng nhằm cảm tạ các bậc thần linh, thổ địa đã che chở, ban ân cho vong linh được yên ổn.
Thời gian và cách phân biệt tạ mộ với tảo mộ
Thời gian làm lễ tạ mộ thường sẽ tùy vào phong tục của từng vùng cụ thể. Tuy nhiên, lễ cúng tạ mộ cuối năm sẽ được diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp cho đến ngày 30 tháng Chạp âm lịch. Còn đối với lễ tạ mộ khánh thành sẽ diễn ra vào ngày hoàn thành xong công trình hoặc coi ngày tốt để hợp tuổi, tốt cho con cháu.
Để tránh nhầm lẫn, bạn cần phân biệt rõ hai khái niệm tạ mộ và tảo mộ:
- Tạ mộ là công việc nhằm để tri ân và thể hiện lòng biết ơn đến các vị thần linh đã cho phép và chăm sóc cho phần đất đai yên nghỉ của tổ tiên, thường được diễn ra vào các ngày cuối cùng trong năm hoặc khi hoàn thành công trình xây dựng.
- Tảo mộ là một nghi thức nhằm để sửa sang, dọn dẹp phần mồ mả của các bậc gia tiên trong dòng họ, giúp con cháu hưng thịnh, làm ăn phát đạt, thường diễn ra vào tháng 3 âm lịch hằng năm (dịp Tết Thanh Minh).
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Cúng 21 Ngày: Cẩm Nang Chi Tiết Chuẩn Tâm Linh
Cách sắm lễ, mâm cúng tạ mộ chuẩn phong tục
Phần lễ vật cho việc cúng tạ mộ có thể chuẩn bị đơn giản, nhưng khi cúng phải thể hiện sự thành tâm và kính trọng. Phần lễ vật thông thường sẽ bao gồm:
- Xôi và gà luộc: Đây là hai món không thể thiếu trong mâm cúng của người Việt, thể hiện sự no ấm, đủ đầy.
- Trái cây và hoa: Nên lựa chọn các loại hoa như hoa hồng, hoa bách hợp, hoa cúc trắng hoặc những loại hoa mà người đã khuất thích. Trái cây nên chọn các loại tươi ngon, đủ màu sắc.
- Rượu trắng: Dâng lên thần linh và tổ tiên.
- Chè: Một trong những thứ không thể thiếu trong mâm cúng.
- Trầu cau: Biểu tượng của sự bền chặt, gắn bó.
- Vàng mã: Trong đó phải có 4 đĩa để tiền vàng gồm: 1 đĩa để 3 đinh vàng lá, 1 đinh xu tiền; 1 đĩa có 1 đinh vàng lá, 7 đinh xu tiền; 1 đĩa có 9 đinh vàng lá, 1 đinh xu tiền; và 1 đĩa có 1 đinh xu tiền.
Bên cạnh đó, tùy vào điều kiện và phong tục từng vùng mà có thể thêm các lễ vật khác như bánh chưng, nem rán, canh măng… Quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm của người cúng.
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Sơn Trang: Cẩm Nang Toàn Tập Cho Tín Chủ
Các bài văn khấn tạ mộ chuẩn nhất hiện nay
Văn khấn là một phần không thể thiếu trong các nghi lễ tâm linh. Dưới đây là các bài văn khấn tạ mộ được tổng hợp chi tiết, bạn có thể tham khảo và chọn lọc cho phù hợp.
Văn khấn tạ mộ ngoài đồng
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Con kính lạy:
– Quan đương xứ thổ địa chính thần
– Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn thần,
– Tiền thần Chu Tước, Hậu thần Huyền Vũ, Tả thần Thanh Long, Hữu thần Bạch Hổ
– Liệt vị Tôn thần cai quản ở xứ này.
Con kính lạy vong linh ……….
Hôm nay là ngày…tháng…năm…,
nhằm tiết ….. Chúng con là:…………… Thành tâm sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Nguyên có vong linh thân nhân của gia đình chúng con là:……….hiện phần mộ an táng ở noi này.
Đội ơn Chư vị Tôn thần che chở, ban ân, vong linh được yên ổn vui tươi nơi chín suối.
Lại nhờ có duyên lành, gia đình chúng con được vong linh thường về ghé thăm, linh ứng giúp chỉ dẫn các công các việc được đầu xuôi đuôi lọt, nhờ thế toàn gia được an ninh khang thái, từng bước tiến bộ.
Nay nhằm ngày lành tháng tốt, gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ những mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính.
Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức.
Cúi mong vong linh chấp kỳ lễ bạc, lời kêu tiếng khấn, tờ đơn cánh sö, tùy phương ứng biến, độ trì toàn gia, từ trẻ tới già, luôn được vui tươi, mạnh khỏe.
Chúng con dâng biếu vong linh tài mã gồm : ….( đọc tên các đồ mã dâng cho vong)
m dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Văn khấn tạ mộ cuối năm
Mẫu 1:
(Tạ mộ để xin phép Thổ thần Thổ địa nơi đó cho Ông bà về ăn Tết)
Kính lạy:
– Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào phán quan.
– Ngài bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương.
– Ngài bản xứ thần linh Thổ địa tôn thần.
– Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ long mạch Tôn thần, Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh long, Hữu Bạch hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản ở trong xứ này.
Chúng con (Họ tên vợ, chồng)……………………………………………………
Địa chỉ…………………………………………………………………………………
Sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Tôn thần, kính viếng vong linh là:………………………………
(Tên của Ông, bà, cha mẹ v.v…): Tuổi………………………….
Tạ thế ngày…………………………………………………………..
Phẩm mộ ký táng tại……………………………………………….
Nay nhân ngày (Ví dụ: Cuối năm, hoặc Thanh minh, hoặc thăm mộ) con xin cúi lạy Thần linh đất này, Thành hoàng bản thổ nơi đây, đất lành chim đậu, đức dày thanh cao, giữ lành công lao, có kết có phát nhờ vào thần quan, tôn thần long mạch cao sang, nhị thập tứ hướng nhị thập tứ sơn quanh vùng.
Chọn đây an táng mộ phần, thỏa yên muôn thủa, hồng ân đời đời, gia ân mãi mãi không thôi, chúng con xin có vài lời cầu xin: Bái tạ thủ mộ thần quan, cho chân linh dưỡng cho hài cốt nguyên vẹn toàn, phù hộ con cháu trần gian, an khang mạnh khỏe ăn làm gặp may. m dương cách trở, bát nước nén hương, biểu tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Phục duy cẩn cáo!
(Khấn 3 lần rồi đốt vàng tiền).
Mẫu 2:
(Tạ mộ để xin phép Thổ thần Thổ địa nơi đó cho Ông bà về ăn Tết)
Kính lạy:
– Ngài Kim niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào phán quan.
– Ngài bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương.
– Ngài bản xứ thần linh Thổ địa tôn thần.
– Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ long mạch Tôn thần, Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh long, Hữu Bạch hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản ở trong xứ này.
Chúng con (Họ tên vợ, chồng)……………………………………………………
Địa chỉ…………………………………………………………………………………
Sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Tôn thần, kính viếng vong linh là:………………………………
(Tên của Ông, bà, cha mẹ v.v…): Tuổi………………………….
Tạ thế ngày…………………………………………………………..
Phẩm mộ ký táng tại……………………………………………….
Nay nhân ngày (Ví dụ: Cuối năm, hoặc Thanh minh, hoặc thăm mộ) con xin cúi lạy Thần linh đất này, Thành hoàng bản thổ nơi đây, đất lành chim đậu, đức dày thanh cao, giữ lành công lao, có kết có phát nhờ vào thần quan, tôn thần long mạch cao sang, nhị thập tứ hướng nhị thập tứ sơn quanh vùng.
Chọn đây an táng mộ phần, thỏa yên muôn thủa, hồng ân đời đời, gia ân mãi mãi không thôi, chúng con xin có vài lời cầu xin: Bái tạ thủ mộ thần quan, cho chân linh dưỡng cho hài cốt nguyên vẹn toàn, phù hộ con cháu trần gian, an khang mạnh khỏe ăn làm gặp may. m dương cách trở, bát nước nén hương, biểu tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Phục duy cẩn cáo!
(Khấn 3 lần rồi đốt vàng tiền).
Mẫu 3:
“Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
Con kính lạy ngài Địa tạng vương bồ tát.
Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào Phán quan.
Con kính lạy ngày Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương quản cai nơi nghĩa trang.
Con kính lạy Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ Long Mạch Tôn thần, các ngài Tiền Chu tước, Hậu Huyền Vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong nơi nghĩa trang này.
Con kính lạy hương linh cụ:…………………..
Hôm nay là ngày…….. tháng Chạp, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến.
Tín chủ (chúng) con là:…………..
Ngụ tại:…………..
Chúng con sắm sanh phẩm vật, hương hoa trà quả,kim ngân tài mã, dâng hiến trình cáo Tôn thần.
Kính rước vong linh bản gia tiên tổ chúng con là:……………
Kỵ nhật là…
Có phần mộ táng tại…………
Được về với gia đình đón mừng năm mới, để cho cháu con được phụng sự trong tiết xuân thiên, báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Tôn thần, Phủ thùy doãn hứa.
m dương cách trở
Bát nước nén hương.
Thành tâm kính lễ
Cúi xin chứng giám
Phù hộ độ trì
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!
Nam mô a di đà Phật!”
Văn khấn tạ mộ khánh thành, mới xây xong
Nam mô a di đà phật!
Con kính lạy:
– Quan đương xứ thổ địa chính thần
– Thổ địa Ngũ phương Long mạch Tôn thần,
– Tiền thần Chu Tước, Hậu thần Huyền Vũ, Tả thần Thanh Long, Hữu thần Bạch Hổ
– Liệt vị Tôn thần cai quản ở xứ này.
Con kính lạy vong linh ….
Hôm nay là ngày…tháng…năm…, là tiết ngày khánh thành mộ chí…
Chúng con là:………
Thành tâm sắm sanh phẩm vật, hương hoa phù tửu lễ nghi, trình cáo Chư vị Tôn Thần về việc lễ tạ mộ phần.
Nguyên có vong linh thân nhân của gia đình chúng con là:……. hiện phần mộ an táng ở nơi này. Đội ơn Chư vị Tôn thần che chở, ban ân, vong linh được yên ổn vui tươi nơi chín suối. Lại nhờ có duyên lành, gia đình chúng con được vong linh thường về ghé thăm, linh ứng giúp chỉ dẫn các công các việc được đầu xuôi đuôi lọt, nhờ thế toàn gia được an ninh khang thái, từng bước tiến bộ.
Nay nhâm ngày lành tháng tốt, gia đình chúng con sắm sửa lễ tạ mộ những mong báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Chư vị Tôn Thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh tâm đức.
Cúi mong vong linh chấp kỳ lễ bạc, lời kêu tiếng khấn, tờ đơn cánh sö, tùy phương ứng biến, độ trì toàn gia, từ trẻ tới già, luôn được vui tươi, mạnh khỏe.
Chúng con dâng biếu vong linh tài mã gồm : …. (đọc tên các đồ mã dâng cho vong)
m dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Văn Khấn Rằm Tháng Chạp Chuẩn Nhất Cho Các Gia Đình Việt
Những lưu ý quan trọng khi đi lễ tạ mộ
Do tính thiêng liêng và truyền thống quý báu của dân tộc, khi thực hiện lễ tạ mộ phải chú ý một số điều sau để nghi lễ được trọn vẹn và không phạm phải điều kiêng kỵ:
- Người có sức khỏe yếu như phụ nữ có thai, người bị ốm, bệnh tật nên tránh đi tạ mộ để ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và không khí tang thương.
- Không nên bày vẽ linh đình, tốn kém: Lễ tạ mộ cần thành tâm là chính, không cần phô trương, lãng phí gây tốn kém cho gia đình.
- Không ăn đồ cúng ở nghĩa trang: Theo quan niệm dân gian, việc ăn uống tại nghĩa trang có thể gây lạnh bụng và không tốt cho sức khỏe.
- Không nô đùa, ngồi lên phần mộ: Đây là một hành động bất kính, thể hiện sự không tôn trọng với người đã khuất và thần linh.
- Vệ sinh sau khi đi tạ mộ: Đi tạ mộ về, nên hơ lửa hoặc tắm nước gừng để thanh lọc các chược khí, âm khí bám vào người và quần áo. Đây là một mẹo vặt dân gian được nhiều người áp dụng để giữ gìn sức khỏe.
Bài viết trên là những thông tin tổng hợp chi tiết về lễ tạ mộ mà chuaphatanlongthanh.com muốn gửi đến bạn. Mong rằng những chia sẻ này sẽ hữu ích và giúp bạn thực hiện được nghi lễ một cách trọn vẹn nhất. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều bài viết hay về văn hóa, phong tục tập quán của người Việt.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
